ААР АЙЫЫ ИТЭҔЭЛЭ

Ааппын ааттаар, көрдөһөөр: Абааһы саҥнаахтар Ааккын алдьатаннар Ардьаҥнаһа үөрэн, Албыннык мичээрдээн, Алларастыы күлэн, Ас-үөл тэринэннэр Араллааннаан мустан, Аймалаһан кэлэн Аһыыр кэмнэригэр. Ааппын ааттаар, көрдөһөөр: Буруйа суох сылдьан Буруттанар-үөҕүллэр, Биир муостанан хааман, Быраабыҥ быһыллан Быраҕыллар-сэнэнэр, Барбахсыйар-тэбиллэр, Быстыы-ойдуу кэлэр, Быстарыктаах иэдээн Быһылаан түгэнигэр. Ааппын ааттаар, көрдөһөөр: Кыһалҕа кыһарыйар, Кырыыс-таныар кыланар, Кытыыга үтүрүллэр, Кырыы харах кынчыаттыыр, Кырааска-той суураллар, […]

Алгыстар хас да араас көрүҥҥэ арахсаллар. Саамай улахан алгыстар Айыы Доммноро буолаллар. Айыы доммноро диэн Үөһээ Аар Айыылартан көрдөһүү алгыстара. Айыы Доммноро бу былыргы Аан Дойду Чараас Үрүҥ, Айыылыы эйгэтигэр тахсар күлүүстэр буолаллар. Сахалыы алгыстар үгүстэрэ былыргы улахан култуура мантралара буолаллар. Мантралаах омуктарга Саха алгыстара саамай күүстээхтэргэ киирсэллэр. Айыы доммноро мээнэ тыллары уус-ураннык холбоон алҕааһын […]

…Былыргы итэҕэлбит уол оҕону сөпкө иитэн Айыы эр киһитэ оҥоруу туһунан улахан туспа Үөрэхтээх этэ. Уол оҕо ыалга төрөөтөҕүнэ, уот иччитэ Хатан Тэмиэрийэ үөрэрэ. Кини: “ Бу уол үтүө киһи буолан аһатыа, сиэл быраҕан сыт таһаарыа, сылаас холумтаннаах, аал уоттаах, алаһа дьиэлээх Айыы киһитэ буолан сүөһү иитэр, булт бултаан үөрдүө-көтүтүө. Өссө биир аһатар, айах тутар […]

Аар Айыы итэҕэлин сүрүн өйдөбүллэрэ, өрүттэрэ, тутуллара, үөрэҕэ тугуй-ханныгый диэн кэпсэтэн ааһыаҕыҥ уонна киһи бу Орто Туруу Бараан Дойдуга сөптөөхтүк олоруутун быһаарар тускуллары билсиэҕиҥ. Олор сүнньүнэн манныктар диир сөптөөх диэн саныыбын: 1. Киһи Ийэ Айылҕаҕа сөпкө дьүөрэлэһэн олоруута Киһи Ийэ Айылҕа оҕото, сорҕото буолар. Киһи айылҕаны баһылыы, алдьата, киниттэн аҥардастыы ыла сатыыра төрүт сыыһа көстүү […]

Оҕо Ийэ Кута аҕанан ийэҕэ бэриллэн оҕо үөскээтэ да, оҕо айбыт дьонун кытта ситимнэспитинэн барар. Норуокка үксүн аҕа оҕону оҥорор, онтон атын эрэйин ийэ сүгэр диэн өйдөбүл баар, ити адьас сыыһа. Аҕа оҕо үөскээһинигэр, хайдах киһи буоларыгар, кини үс Кута уонна Сүрэ иитиллиитигэр улахан оруолу сүгэр. Ол туһунан бүгүн чуолкайдаан кэпсэтиэхпит. Оҕо үөскүүрүгэр […]

КУТ — СҮР Кут — Сүр туһунан уһуннук салгыы кэпсэтиэхпит. Билэрбит кыра, билбэппит үгүс. Билигин Ийэ Кут туһунан кэпсэтиэхпит. Ийэ Кут — киһи сүрүн кута буолар. Ийэ Куту ким да дьиҥнээхтик үөрэтэ илик, бука үөрэтэр да улаханнык кыаллыбата буолуо дии саныыбын. Ийэ Кут, саха былыргы философията этэринэн, хаһан да өлбөт-сүппэт, дьиҥнээх космическай эттиктэртэн турар энергетическай, […]

САЛГЫН КУТ Билигин Салгын Кут туһунан кэпсэтиэҕиҥ. Салгын Куту үгүстэр киһи тас бүрүөтүн эрэ курдук өйдүүллэр. Суох, оннук эрэ буолбатах. Салгын Куттаах буолан киһи салгынынан аһыыр, ол аата этэ-хаана тыынан, кислороду иҥэринэр. Киһи салгына суох сатаммат, дьэ, ол иһин оҕо төрөөтүн, Салгын Кутун иҥэринээри, этигэр хааныгар бөҕөргөтүнээри ытыыр буоллаҕа дии. Маны таһынан, Салгын Кут, кырдьык, […]

Киһиэхэ Кут-Сүр оруола иитиллиитэ ураты улахан өйдөбүллэрдээх уонна суолталаах. Кут-Сүр диэн киһи бүүс-бүтүннүүтэ барыта буолар. Кут-Сүр диэн сахалыы былыргы философскай өйдөбүл, чахчы киһи итэҕэйиэн курдук чуолкай уонна үрдүк өйдөбүллэрдээх. Олору төһө кыайарбынан быһааран көрүөм этэ. Былыргы сахалыы өйдөбүлүнэн, киһи үс куттаах: Ийэ Кут, Буор Кут, Салгын Кут. Балартан Ийэ Кут хаһан да өлбөт, уу да […]