Дойдум дьоно урукку хаартыскаларга: Сунтаар дьонугар-сэргэтигэр анаммыт быыстапка

    Сурукка киирбитэ 225 сылын туолар суон сурахтаах Сунтаарбытыгар сүүһүнэн, тыһыынчанан ахсааннаах араас дьоннор олорон аастахтара, кэм–кэрдии киэлитигэр Сайа этэриниии «… ааһар ыалдьыт, айанньыт” буоллахтара…

    Ааспыт олох сүдү кистэлэҥнэрин арыйар, олох быстыбат ситим айаныгар айаннаан ааспыт биир дойдулаахтарбыт күндү мөссүөннэрин дьоҥҥо-сэргэҕэ тириэрдэр ТОЛКУЙ үөрэх түмэлиттэн (салайааччы СӨ үөрэҕин үтүөлээх үлэһитэ Альбина Григорьевна Иванова) тахсыбыта.

   Кэм уустугунан үбүлээһин сиэртибэлээһининэн барда. Сунтаар үөрэҕин салалтата, профсоюз райкома уонна Москваттан, Мииринэйтэн, Дьокуускайтан, Сунтаартан, Кутанаттан, Кэмпэндээйиттэн Сунтаар историятыгар сүгүрүйээччи, өбүгэлэрин ытыктааччы 29 киһи кыттыһан бу толкуйу  олоххо киллэрэргэ кыах биэрбиттэригэр тэрийээччи аатыттан барҕа махталбын биллэрэбин.

«ДОЙДУМ ДЬОНО урукку хаартыскаларга» диэн ааттаммыт быыстапка ананар Сунтаар дьонугар-сэргэтигэр.

Хаартыскалар хас да бөлөҕүнэн араарыллан турдулар.

 — Хочо уонна Сунтаар улуустарын кулубалара, кинээстэрэ, суруксуттара.

 — Атыыһыттар

 — Таҥара дьиэтин сулууспалаахтара

 — Учууталлар

 — Эмп үлэһиттэрэ

 — Саҥа олоҕу тутааччылар

 — Өрөспүүбүлүкэни салайсыбыттар

ААСПЫТ КЭМТЭН БҮГҮҤҤҮ КҮҤҤЭ ДАЛАҺА БЫРАҔАР ТҮГЭН.

Ол түгэни мүччү туппакка иһийэн иһиллээн сэргээҥ дуу..

1А. ДОЙДУМ ДЬОНО.

ХОЧО УОННА СУНТААР УЛУУСТАРЫН КУЛУБАЛАРА, КИНЭЭСТЭРЭ, СУРУКСУТТАРА.

1. 1895-1897,1908-1909 сылларга Сунтаар улууһун кулубата Георгий Петрович Терешкин (1843-1917) уонна учуутал Дмитрий Дмитриевич Сивцев (1854-1902).

2. 1902-1905 сылларга  Сунтаар улууһун кулубата, Күүкэй баайа Никита Афанасьевич Самсонов (1861-1933).

3. 1915-1917 сылларга Сунтаар улууһун кулубата, суруйааччы, общественнай диэйэтэл Михаил Николаевич Тимофеев-Терешкин.

4. 1913-1916 сылларга Хочо улууһун кулубата, учуутал, Ипатий Яковлевич Попов (1885-1920).

5. Кириэстээх баайа Дмитрий Васильевич Попов дьиэ кэргэнэ. 1912 сыл балаҕан ыйын 1күнэ.

6. Учуутал, улуус суруксута  Николай Трофимович Андреев (1888-1919) уонна кэргэнэ Мария Лавровна Васильева.

7. Попов Ефрем Алексеевич — Лэппириэн суруксут. Сунтаар. 1906 сыл.

АТЫЫҺЫТТАР

8. Сунтаар атыыһыта  Исидор Феодорович Бекренев (1857-1938).

9. Хочо улууһун атыыһыта Яков Николаевич Еремеев. Дьокуускай. 1915 сыл.

10. Атыыһыт Хабиулла Хобдосович Насыров уонна кэргэнэ Татьяна Кочнева.

11. Григорий Михайлович Кузьмин — Манньыаттаах уолун күтүөтэ (1894-1932) уонна кэргэнэ Надежда Гаврильевна Никифорова (1894-1917). Дьокуускай. 1914 сыл.

12. Атыыһыт, повстанчество көхтөөх кыттыылааҕа Степан Дмитриевич Попов — Таас Ыстапаан (…-1930) уҥаттан бастакы турар

13. Иркутскай прогимназиятын үөрэнээччилэрэ Гоша и Миша Поповтар, Тэрэппиин атыыһыт (Трофим Павлов) уолаттара.

ТАҤАРА ДЬИЭТИН СУЛУУСПАЛААХТАРА

14. Илья Егорович Попов — Ылдьаа аҕабыт(1872-1945)

 УЧУУТАЛЛАР

15. Дмитрий Дмитриевич Сивцев (1854-1902).

16. Учуутал  Ирина Ананьевна Прокопьева (1885-1924) кэргэнэ Илья Егорович Поповтуун

17. Хочо оскуолатын учууталлара Евдокия Иевлевна Бушкова-Попова (1891-1917) уонна Кузьма Иванович Попов (1881-920)

18. Учуутал Федор Парфенович Васильев (1887-1930) уонна кэргэнэ Татьяна Ивановна Попова.

19. Михаил Егорович Попов (1901-…) уонна  учуутал Андрей Николаевич Попов (1889-1960). 27.09.1936 сыл.

20. Учуутал Макар Федорович Крыжановскай (1890-1972) уонна кэргэнэ Фатина Дмитриевна Попова-Крыжановская 15.8.1934 сыл.

21. Учуутал Иннокентий Афанасьевич Колесников (1901-1965) уонна Павел Ильич Бекренев (1903-1974). Иркутскай. 19.9.1928 сыл.

22. Учуутал Архип Васильевич Саввинов (1907-1932).

23. Учууталлар Парфений Никитич(1898-1981) уонна  Надежда Евменьевна (1901-1981) Самсоновтар. Москва. Люберцы. 1928 сыл.

24. Сунтаар оройуонун методическай бюрота. Тураллар Гаврил Николаевич Спиридонов, Петр Матвеевич Корнилов, Никифор Михайлович Ларионов. Олороллор Александр Степанович Габышев, Герасим Дмитриевич Герасимов, Николай Николаевич Стафиевскай, Степан Амвросиевич Амвросьев.1932 сыл

25. Бүлүү педтехникумун студеннара Афанасий Дмитриевич Усов (…-1943), Николай Николаевич Кларов (1916-1945) уонна Николай Иванович Иванов (1914-1942).

26. Гаврил Семенович Кузнецов, Иннокентий Александрович    Дорофеев (1904-1938), Петр Иванович Федотов. Дьокуускай.

27. Учууталлар Михаил Николаевич Петров (1905-1974) уонна Степан Амвросиевич Амвросьев (1908-1977). Дьокуускай. 1931 сыл.

ЭМП ҮЛЭҺИТТЭРЭ

28. Сунтаар улууһун бастакы бырааһа Александр Георгиевич Потапов (1980-1951) кыыһа  Мариялыын. Ессентуки. 1939 сыл

29. Бастакы кэккэҕэ учуутал Ксения Ивановна Еремеева (1912-1980) уонна акушерка Екатерина Васильевна Зедгенидзева. Сунтаар.

САҤА ОЛОҔУ ТУТААЧЧЫЛАР

30. Попов Александр Дмитриевич (1896-1938) уонна политическай сыылынай И.С.  Фомин.

31. Андрей Петрович Павлов (1900-1932) уонна Спиридон Данилович Скобелев (1899-1942)  (уҥата).

32. Яковлева Анна Иннокентьевна (1914-1996). 1941 сыл.

ДОЙДУНУ КӨМҮСКЭЭЧЧИЛЭР

33. Дормидонт Григорьевич Данилов (1917-1983). Москва. 1945 сыл.

34. Иннокентий Егорович Попов — Лэкиэсэ уолаттара: Попов Василий Иннокентьевич — Баанча  быраата  Александр Иннокентьевичтыын (уҥата). Сунтаар.

35. Саха национальнай байыаннай оскуолатын курсаана Тимофей Гаврилович Прокопьев (1909-1979).

36. Даниил Николаевич Алексеев (1905-1964).

ӨРӨСПҮҮБҮЛҮКЭНИ САЛАЙБЫТТАРА

37. Семен Матвеевич Гаврилов (1907-1984), Дьокуускай. 3.12.1933 сыл.

38. Учуутал, үөрэх наркома Илья Яковлевич Тукайнов (1905-1951). Покровскай. 27.1.1931сыл.

39. Саха АССР судьуйата, прокурора Ефим Васильевич Иванов кэргэнэ Парасковьялыын. Турар быраата Никита.

Виктория Мойтохонова хос-хос эһэтин Бекренев Исидор Федоровичтыын

Зинаида Яковлевна Иванова таайа Иванов Николай Ивановичтыын

Сыдьаай аны ырайга