Сырдык уонна хараҥа тэҥнэһэригэр сиэр-туом буолла

Кулун тутар сахаҕа дириҥ суолталаах ый. Аата да этэринэн, бу кэмҥэ Дьөһөгөй оҕото сыһыыга — хонууга сылдьан көҥүл төрүүр — ууһуур.

    Дьөһөгөй Айыы — сылгы таҥарата, саха таҥарата. Дьөһөгөй Айыы киһиэхэ күүһү, үлэлиир дьоҕуру, хаһаайын буолууну биэрэр, ол аата  бэйэ бас билэр күрүөлэниитэ-хаһааланыыта,дьиэлэниитэ — уоттаныыта, үүнээйи үүннэринии, сүөһүлэнии,сылгыланыы.

    Бу ый 22 күнүгэр сырдык уонна хараҥа тэҥнэһэллэр, онтон сырдык баһыйан барар. Онон бу кэм саас саҕаламмыт күнүнэн ааҕыллар. Бу кэмҥэ киһи харыстаныахтаах эргэ дьыла бүтэр, саҥа дьыл саҕаланар, тот салгын кэлэр кэмэ.

  Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоһууларын дьиэтигэр «Саха эйгэтэ», «Дьөһөгөй тыына» уонна «Кэрэ олох» көҕүлээһининэн Айыы алгыстаах, оҕо үөрүүлээх, сахалыы тыыннаах, оһуохай үҥкүүлээх, киэҥ дириҥ ис хоһооннох түһүлгэҕэ алгысчыт, оһуохайдьыт, олоҥхоһут Кынаачай алгыс түһэрэн сиэри-туому толордо. Андрей Саввич Саввинов, ф.н.д, учёнай-философ, ХИФУ профессора, «Кут-сүр» сэһэнньитэ боппуруостарга хоруйдаата, эппит тылын кэлбит дьон болҕомтотун ылла. Афанасий Алексеевич Николаев истрическай наука кандидата, саҥа тахсыбыт буруолуу сылдьар иккис кинигэтин «Тайная история саха» билиһиннэрдэ.

  «Чугдаар» оҕо образцовай фольклорнай бөлөҕө «Дьөһөгөй» уус-уран дьүһүйүүтэ (сал. Ксения Лаптева), «Арчы» фольклорнай бөлөх, М.Н. Жирков аатынан Дьокуускайдааҕы музыкальнай колледж устудьуоннара (сал. Варвара Степанова — Арчыына), «Дабайа Дайа» фольклорнай бөлөх (сал. Аника Захарова), «Махтал» этнофольклорнай үҥкүү бөлөҕө (сал.Юрий Федоров) айар талааннарын көрдөрөн дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуолланнылар.  Ырыа-тойук, олоҥхо, хоһоон куттаах, саха эйгэтин тэнитэ сылдьар, дьон-сэргэ кэрэхсиир үтүө-мааны кэрэ киһитэ Екатерина Новикова — Дьулуура көрөөччүлэргэ Марфа Данилова суруйбут ырыатын ыллаан бэлэх уунна. Тэрээһини хомоҕой тылынан иилээн – саҕалаан, саҥаран – иҥэрэн ыытта Матрена Ядрихинская.

Бүгүҥҥү үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ ырыaһыт Лэгэнтэй ийэлээх аҕата Марина Христофоровна уонна Афанасий Иннокентьевич Васильевтар кэлбиттэр. Марина Христофоровна «Кымыс ырыата» диэн ырыаны бэлэхтээтэ уонна Өксөкүлээх Өлөксөй алгыһын аахта. Онон бүгүҥҥү тэрээһиҥҥэ кэлбит дьоҥҥо үгүс үөрүүнү бэлэхтээтэ.

Арчыына дьарыгын кыттыылаахтара «Дьиэрэӈкэй» диэн норуот ырыатын уонна

Ураана Туой, «Күнү кытта» Лэгэнтэй тылыгар, дьүрүлүгэр толоруулара истиҥ сэҥээриини ылла

   Тэрээһин оһуохайынан түмүктэннэ.

Читайте так же Якутский язык в ТОП-5 популярных языков РФ