ААР АЙЫЫ ИТЭҔЭЛЭ

…Билигин туох эрэ кистэлэҥ билиини, араас байар албаһы, тыллары билэн, ону олоххо туһана сатааһыҥҥа дьулуһуу олус күүһүрдэ. Ол гынан баран, итинник билиилэри түргэнник булан ылыахпыт дии санаамаҥ. Эбиитин, итинник билиилэри биирдиилээн дьон баһылааһыннара, Ийэ Айылҕа улаханнык кэһиллиитигэр тириэрдиэн сөп. Кистэлэҥ билиилэр (Кырдьыктаах Билиилэр) кыладабыайдарын, эбэтэр, ыскылааттарын чэпчэкитик булан, тугу да төлөөбөккө, эрэйдэммэккэ, онно көҥүл хааман […]

Саҥа дьыл кэнниттэн эргэ былыргы календарынан тохсуньу 13 күнүттэн 19 күнүгэр диэри сыл аайы таҥхалааһын хампаанньата ыытыллар буолла уонна улахан буортулаах үгэскэ кубулуйан эрэр. Өссө ааһа баран, таҥхалааһын диэн Айыы итэҕэлин сорҕотун курдук этэр, кэпсиир дьон баар буоллулар. Оскуолаҕа төрүт культураны үөрэтэр учууталлар миигин көрүстүлэр даҕаны: “Таҥхалааһын сөп дуо? Ити саха төрүт культурата дуо?, — […]

Улуу сыһыыларга өр хаамтым Биллибэт кистэлэҥи билээри, Суругу-бичиги хаһыстым Өйдөөх сүбэ тыллары истээри. Өбүгэм номохторун иһиттим Көстүбэт ыллык суолу булаары, Ааҕаммын ырыта иһийдим Билбиппиттэн кэпсии тураары. Кырыалаах хайалары кэрийдим Түҥ былыргы тыаллардыын көрсөөрү, Сэбирдэх сипсиэрин кэрэхсээтим Кырдьык буолбуттуун өйдөһөөрү. Сымыйа кэпсэли ырыттым Ааспыт олох кырдьыгын билэммин, Куолу сүпсүлгэнтэн сылайдым Аан Дойдубут сэһэнин истэммин. Киҥкиниир киэҥ […]

Аар Айыы итэҕэлэ киһини сөптөөхтүк сылдьарга, олорорго, айылҕаҕа сөптөөх сыһыаннаах буоларга үөрэтэр. Киһи иннигэр айылҕа аналын толоруу ирдэбиллэрин туруорар. Элбэх бобуулар баалларын өйдөтөр. Бары сыыһаларга аньыы-хара, сэт-сэлээн ааҕылларын, дьай кэлэрин, кут-сүр киртийэрин этэр. Дьэ, итилэри барытын ырытыы уустук. Уопсайынан, умнуллубуту сөргүтэр саҥаны айан суруйардааҕар уустук. Тоҕо диэтэххэ, урукку баары төһө кыалларынан уларыппакка, токуруппакка, сымыйалаабакка киллэриллиэхтээх. […]

Аар Айыы итэҕэлэ киһини сөптөөхтүк сылдьарга, олорорго, айылҕаҕа сөптөөх сыһыаннаах буоларга үөрэтэр. Киһи иннигэр айылҕа аналын толоруу ирдэбиллэрин туруорар. Элбэх бобуулар баалларын өйдөтөр. Бары сыыһаларга аньыы-хара, сэт-сэлээн ааҕылларын, дьай кэлэрин, кут-сүр киртийэрин этэр. Дьэ, итилэри барытын ырытыы уустук. Уопсайынан, умнуллубуту сөргүтэр саҥаны айан суруйардааҕар уустук. Тоҕо диэтэххэ, урукку баары төһө кыалларынан уларыппакка, токуруппакка, сымыйалаабакка киллэриллиэхтээх. […]

Аар Айыы итэҕэлэ киһини сөптөөхтүк сылдьарга, олорорго, айылҕаҕа сөптөөх сыһыаннаах буоларга үөрэтэр. Киһи иннигэр айылҕа аналын толоруу ирдэбиллэрин туруорар. Элбэх бобуулар баалларын өйдөтөр. Бары сыыһаларга аньыы-хара, сэт-сэлээн ааҕылларын, дьай кэлэрин, кут-сүр киртийэрин этэр. Дьэ, итилэри барытын ырытыы уустук. Уопсайынан, умнуллубуту сөргүтэр саҥаны айан суруйардааҕар ордук уустук. Тоҕо диэтэххэ, урукку баары төһө кыалларынан уларыппакка, токуруппакка, сымыйалаабакка […]

КYН ААЙЫ ҮРДҮК ТАҤАРАҔА ҮҤК! Алгыс диэн Айыы итэҕэлигэр Аар Айыыларга үҥэр-сүгүрүйэр, көрдөһөр, Аламай маҥан халлаантан Аар Айыылар ыытар Айыы Сарыалларын аҕалар, Үрүҥ Күн анныттан үрүҥ күүһү үрүлүтэн аҕалар, куһаҕаны үтэйэр, ыарыыны ыраах кыйдыыр, ыарыыны-сүтүүнү дьалбарытар, кырыыһы — таныары тэйитэр, дьону эмтиир — томтуур, Куттарын-Сүрдэрин бөҕөргөтөр олорор эйгэлэрин ыраастыыр, өйдөрүн — санааларын үрдэтэр, эттэрин-хааннарын чиргэл […]

Владимир Алексеевич КОНДАКОВ 1939 сыллаахха сэтинньи 17 күнүгэр Бүлүү улууһун Дьөккөн нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Оҕо сааһын саамай сырдык өйдөбүллэрэ Сэмэн Уус диэн ытык кырдьаҕаһы кытары ситимнээх. Бу кэми кини оҕо сааһын саамай дьоллоох уонна инники олоҕор улахан суолталаах кэмнэринэн ааҕара. Сэмэн Уус кыра киһи бүппэт ыйытыыларыгар, толору, дьоһуннаах эппиэттэри биэрэрин таһынан, Ытык хаҥаластар Ытык сэһэннэрин кэпсиир […]