“Эдэр коммунист” мин олохпор

Бүгүн, алтынньы 24 күнүгэр, бэйэтин кэмигэр республика олоҕор улахан суолталаах, ыччаты үлэҕэ-үөрэххэ сирдээбит, үтүө сүбэһит буолбут “Эдэр коммунист” хаһыат 95 сааһын туолар. Маҥнайгы нүөмэр Комсомол (ВЛКСМ) Саха уобаластааҕы комитетын органын быһыытынан ыраах 1924 сыллаахха бэчээттэнэн тахсыбыта. Хаһыат маҥнайгы редактора — Серафим Романович Кулачиков – Эллэй.

Хомойуох иһин, бу бэлиэ күн умнулуннар даҕаны, олохторун устата хаһыаты үтүө доҕор оҥостон кэлбит хас эмит көлүөнэ саха дьоно өйдүүллэр эбээт “Эдэр коммунистарын”. Хаһыат хас сэрэдэ, бээтинсэ, баскыһыанньа аайы 66 сыл устата тиһигин быспакка буруолуу сылдьар үтүө сонуннаах тахса турбута. Онтон уларыта тутуу кэмигэр, саҥа сүүрээҥҥэ эппиэттээн хаһыат “Сахаада” диэн саҥа ааттанан тахсыбыта. Хаһыаты суруналыыстар оҥороллор. “Эдэр коммунистка”, кэлин “Сахаадаҕа” араас сылларга саха бэчээтэ сайдарыгар тус кылааттарын киллэрсибит биллэр, бииртэн биир чаҕылхай суруналыыстар үлэлээбиттэрэ. Мин туох даҕаны омуна суох “Эдэр коммунистка” бииргэ үлэлээбит суруналыыстарбын учууталларым диэхпин сөп. Үөрэхпин бүтэрэн баран 1988 сыллаахха Бэчээт дьиэтин үһүс мэндиэмэнигэр баар редакция боруогун атыллаан киирбиппин дьылҕам бэлэҕин быһыытынан сыаналыыбын.  Ону, биллэн турар, кэлин өйдөөбүтүм. Оччолорго күн аайы тургутан көрүү кытаанаҕа этэ. Норуокка ытыктанар, ыал барыта сурутан ааҕар, хас биирдии тыла ыйааһыннаах хаһыакка үлэлиир бырааптааххын дуу, суох дуу диэн ыйытык турар курдуга. Ол да буоллар, “Эдэр коммунист” аатырар “миэлниссэтин” ааспытым. Кытаанах даҕаны “летучкалар” буолаллар этэ! Суруйбуккуттан тугу да хаалларбаттар этэ! Нууччалыы таттаран суруйаҕын диэн элбэхтик кириитикэлэммитим. Сурук бэлиэлэрин таба туруорууга тиийэ ырытыы буолара. Бу санаатахха, дьиҥнээх оскуоланы ааспыт эбиппин. Ол да иһин биир идэлээх доҕотторбун наар үтүөнэн ахтабын. Суруналыыстыка ымпыгар-чымпыгар үөрэппит Прокопий Чуукаарга, Гаврил Егоров-Дьуурантайга, Афанасий Чойга, Уйбаан Ушницкайга, Вера Попова –Аалга, , Уххаҥҥа, икки редакторбар — Валерий Васильевка, Гаврил Стручковка, Александр Жирковка, Ариан Егоровка, Татьяна Марковаҕа, Владимир Степановка, Галина Нельбисоваҕа махтанабын. Кинилэр төһө даҕаны анаан уһуйбаталлар, хайдах үлэлииллэрин туораттан көрөн үөрэммитим баар суол.

Хаһыат олох бары эйгэтин хабан сырдатара. Оччолорго командировканы хааччахтааһын диэн төрүкү суоҕа, редакцияҕа күннээҕи хаһыаты бэрийэргэ аҕыйах киһи хаалааччы, уоннааҕылар наар айан, олохтон материалы хомуйуу. Суруналыыс дьону кытта чопчу алтыһан үлэлиир сэргэх кэмэ этэ. Хаһыакка наар үтүө суруллубат этэ, үлэҕэ итэҕэс туһунан таҕыстаҕына, хаһыат былааска ирдэбил ыытан, эппиэт ылар толору бырааптааҕа. Оттон мөлтөх хаһайыстыба дуу, үлэһит  дуу туһунан фельетон таҕыстаҕына бүтүн өрөспүүбүлүкэ билэрэ. Ол кэмҥэ хаһыат аптарытыата туох даҕаны улахана. Суруналыыстан ирдэбил биир оччо үрдүгэ. Саха тылын сүмэтин иҥэриммит бэртээхэй да суруксуттар үлэлээбиттэрэ! Билигин хаһыат саһарбыт страницаларын арыйан көрдөххө, олус ураты тыын, сүүрээн, күүрүүлээх үлэ, олох бары эйгэтэ бу бардыы арылыччы көстөр. Хаһыат диэн күннээҕи олох дневнигэ буоллаҕа дии. Онон история хайдах баарынан суруллар. Ордук уларыта тутуу, көҥүл салгына биллибит кэмигэр хаһыат хас нүөмэрэ дьон болҕомтотун киинигэр сылдьыбыта. Уххан көҥүл санааҕа ыҥырар хоһоонноро, Ушницкай репрессия туһунан суруйуута, Чуукаар фельетоннара… Мин үөрэх салаатыгар үлэлээбитим, ол кэмҥэ ийэ тылынан үөрэтии киин сиргэ суоҕун кэриэтэ этэ, иккис оскуолаҕа алын кылаастар эрэ бааллара. Национальнай өй-санаа уһуктуутун кэмигэр төрүт тылынан үөрэтии туһунан элбэхтик туруорсан суруйбутум билигин — история кэрэһитэ. “Эдэр коммунист” – “Сахаада” ааспыт олохпут тыыннаах туоһулара буолан национальнай библиотекаҕа, архыыпка харалла сыталлар. Суруллубут суоруллубат…

“Эдэр коммунистка”-“Сахаадаҕа” бииргэ үлэлээбит аҕа табаарыстарбын, биир идэлээхтэрбин тапталаах хаһыаппыт 95 сааһынан итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин!

Если вы увидели интересное событие, присылайте фото и видео на наш
Whatsapp +7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору. Спасибо!
Система Orphus
Наверх