Дьокуускайга «Саха тапталлаах ырыаһыта Раиса Захарова» концерт-кинигэ презентацията буолан ааста

Муус устар 7 күнүгэр Сергей Зверев-Кыыл Уола аатынан Саха Республикатын Үҥкүүтүн театра “Саха тапталлаах ырыаһыта Раиса Захарова” улахан кэнсиэр-кинигэ презентациятын иилээн-саҕалаан тэрийэн ыытта. Муус устар 6 күнүгэр Раиса Яковлевна Захарова биһиги кэккэбитигэр баара буоллар 65 сааһын туолуох этэ. Бу бэлиэ түгэн кини талба талааныгар сүгүрүйээччилэри бука барыларын түмтэ. Кини, төрөөбүт сахатын норуотун тапталлаах ырыаһыта, чаҕылхай суолу-ииһи хаалларбыт ытык киһибит буолар. Саха Өрөспүүбүлүкэтин народнай артыыһа, Саха АССР үтүөлээх артыыһа, Горнай улууһун бочуоттаах олохтооҕо Раиса Захарова айар үлэтин 1982 сыллаахха Саха АССР Гостелерадиотыгар хор артыыһынан саҕалаабыта. 1981 сыллаахха Бүтүн Россиятааҕы «Мелодия” фирма пластинкатыгар биир дойдулааҕа Данил Санников мелодиятыгар «Ньургуһун» ырыатын толорон үйэтиппитэ. 1984 сыллаахха бастакы сольнай программатын таһаарбыта. Манна Данил Санников, Аркадий Алексеев, Степан Васильев ырыаларын ураты иэйиилээхтик толорбута. 1990 сыллаахха Бүтүн Россиятааҕы радиоҕа ыҥырыллан 13 саха ырыа айааччыларын айымньыларын үрдүк таһымнаахтык толорбута. Аркадий Алексеев айар бөлөҕүн кытта республика улуустарынан, Москваҕа, Санкт- Петербурга, Екатеринбурга, Новосибирскайга саха ырыатын ыллаан көрөөччү биһирэбилин ылбыта. 1990 сылаахха республика айар бөлөҕүн састаабыгар киирэн Тыва республикатыгар сылдьыбыта. 1998 сыллаахха Үҥкүү тыйаатырын иһинэн үлэлиир Саха Республикатын искусствотын үтүөлээх деятелэ Николай Петров салайар саха национальнай инструменнарын оркестрын кытта айымньылаах үлэтин саҕалыыр. Манна 12 сыл устата айымньылаахтык үлэлээбитин түмүгэр сүрдээх истиҥ иэйиилээх айар киэһэлэри истээччи дьүүлүгэр таһаарбыта. Ол курдук: «Иһит Олоҥхо дойдутун оҕото», «Ньургуһун иккистээн тылыннар», «Ырыа ыллыгынан», «Мин хотугу тиитим», Санкт-Петербургдааҕы Н. А. Римскай – Корсаков аатынан консерватория А. К. Глазунов аатынан Концертнай саалатыгар саха национальнай инструменнарын оркестрын кэнсиэригэр, Театр састаабыгар киирсэн Франция, Испания 40 куораттарыгар ыытыллыбыт аан дойдутааҕы фольклорнай фестивалларга ситиһиилээхтик кыттыбыта. Раиса Яковлевна айар үлэтин таһынан бэрт үгүс общественнай хайысхалаах үлэни ыытара. Ол курдук, Саха Өрөспүүбүлүкэтин культураҕа Общественнай Фондатын Попечительскай сэбиэтин салайааччытынан, Горнай улууһун Өрт нэһилиэгин орто оскуолатын Попечительскай Сэбиэтин чилиэнинэн үлэлээбитэ.

Концерт театр үҥкүүһүттэрэ толорууларыгар “Эҕэрдэ үҥкүү” диэн номерынан саҕаланна. Ол кэннэ сценаҕа Саха Республикатын Судаарыстыбаннай Мунньаҕын Ил Түмэн норуодунай депутата Голомарева Елена Христофоровна, Горнай улууһун МТ баһылыга Андреев Никита Викторович, Солоҕон нэһилиэгин баһылыга Захаров Алексей Николаевич. РФ, СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, С. А. Зверев- Кыыл Уола аатынан Саха Республикатын Үҥкүүтүн тыйаатырын директора Алексеев Александр Иванович, биллиилээх художник-модельер Августина Николаевна Филиппова, Розалия Михайловна Семенова тахсан көрөөччүлэргэ истиҥ- иһирэх тыл этэн, Раиса Яковлевна олоҕо ырыаҕа анаммытын, кини күндү куолаһа истэргэ эриэккэһин, кэрэтин, доллоһутан киэҥин, намыынын, ырааһыан санаан, балтыгар Розалия Михайловнаҕа сылы была сүүрэн-көтөн, хомуйан бу күҥҥэ кинигэ таһаарбытын эҕэрдэлээтилэр. Көрөөччү уһуннук ытыс таһынна. Горнай улууһун баһылыга Никита Викторович Андреев бу улахан тэрээһини ыытарга көмөлөспүт дьоннорго махтанан туран Горнай улууһун МТ Махтал суруйгун туттарда: Алексеев Александр Ивановичка – Үҥкүү театрын директэригэр, Семенов Сергей Степановичка – Республикатааҕы Норут айымньытын дьиэтин директэригэр, Петров Николай Павловичка – Саха оркестр сүрүн дирижерыгар, мелодист Васильев Степан Васильевичка, оҕо сааһын дьүөгэтигэр Березина Татьяна Иннокентьевнаҕа, Саха Национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр компания журналистарыгар Тарабукина Альбина Афанасьевнаҕа уонна Белоусов Георгий Ефимовичка.

Раиса Захарова ырыаһыт буолан чочуллан-кырыыланан норуот таптыыр ырыаһыта буоларыгар тирэх буолбут айар куттаах ырыа айааччы, биир дойдулааҕа Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Горнай улууһун Бочуоттаах олохтооҕо Данил Санников. Кини Раиса Захарова туһунан маннык ахтан-санаан эттэ:

“ Раиса Захарова наһаа ыраас, наһаа уһун тыыннаах ырыаһыт, кини дьиҥнээх талааннаах саха ырыаһыта. Раиса Яковлевна толорбут ырыаларын эдэр ырыаһыттар ыллаан-туойэн үйэтитиэхтэрэ диэн кэс тылын этэбин”.

Ити кэннэ Кемероваҕа, Улан-Удэҕэ ыытыллыбыт Бүтүн Россиятааҕы инбэлииттэр икки ардыларынааҕы айар күрэхтэрин I, II степеннээх лауреата Нина Максимова “Дойдубутун туойуоҕуҥ!” ырыаны ытыс доҕуһуолунан толордо. Үрдүк сценаттан Норуоттар Доҕордоһууларын дьиэтин генеральнай директора, РФ и СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ Яна Викторовна Игнатьева Раиса Яковлевна айар үлэтин-хамнаһын, бу Кулаковскай аатынан дьиэ сценатыгар хас да тобус толору көрөөччүлээх концертар ааспыттарын санаан, Раиса Яковлевна дьиэ кэргэнигэр, оҕолоругар, сиэннэригэр чэгиэн доруобуйаны, дьоллоох олоҕу, үлэҕэ-үөрэххэ ситиһиилэри баҕаран алгыс тылын анаата.

Раиса Яковлевна Аркадий Михайлович Алексеев айар бөлөҕөр үлэлээбит кэмэ айар үлэҕэ уһаарыллыы биир умнуллубат күндү кэмэ этэ. Ийэ дойдуга, олох аргыһыгар, төрөппүт оҕоҕо таптал, аар айылҕа тематыгар суруллубут ырыалар Раиса Захарова репертуарын байыппыттара, эриэккэс кэрэ куолаһын кырааскатын байыппыттара. Бу ураты дьикти кэм «Буотама үрэххэ сырдык санаалар…» киинэҕэ уһуллубут фрагменыттан быһа тардан көһүннэ, тыыны эрдэ-эрдэ тапталлаах ырыаһыппыт «Ыйдаах түүн» тыыннаах куолаһын иһийэн иһиттибит…

Концерт бастакы чааһыгар Саха оркестра доҕуһуолунан Раиса Захарова биир кэмҥэ ыкса үлэлээбит ырыа айааччыларынан буолар Саха Республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ Степан Васильев. Кини «Ийэҕэ махтал», РФ уонна СР народнай артыыһа Нина Чигирева «Күөрэгэйдиин көрсүһүү», «Кэрэҕэ аналбыт», Саха Республикатын үтүөлээх артыыһа, аан дойдутааҕы күрэхтэр лауреата Анна Дьячковская «Сардааналыын көрсүһүү», «Чэмэлиинэ», Саха Республикатын үтүөлээх артыыһа Анастасия Готовцева «Үөрүү” ырыаларын көрөөччүлэр истиҥник ылыннылар.

Концерт иккис чааһыгар «Саха тапталлаах ырыаһыта Раиса Захарова» кинигэ сүрэхтэниитэ буолла. Сценаҕа бу тэрээһини иилээн-саҕалаан ыытааччылар, журналистар Альбина Тарабукина, Георгий Белоусов ыыттылар. Кинилэри кытта Раиса Яковлевна бииргэ төрөөбүт балта Розалия Михайловна кыттыыны ылла. Ааптары кытта санаа атастаһыы наһаа
иһирэхтик ааста. Розалия Михайловна:

“Мин эдьиийим Раиса Яковлевна бу сиртэн барыан иннинэ ыар ыарыыны кытары охсуһан, хайаатар да үтүөрүөм диэн туруулаһар этэ. 60 сааспар үтүөрэн улахан концерт тэрийиэм диэн баҕа санаалааҕа. Ону мин наһаа долгуйа истэрим. Онон мин кини суох буолбутун кэннэ хайаатар да кини туһунан кинигэ таһаарыам диэн күүстээх санаа ылыммытым. Биир сыл иһигэр матырыйаал хомуйбутум. Хата сыл иһигэр барыта табыллан, кинигэ күн сирин көрдө диэн үөрүүм муҥура суох. Бу сыралаах үлэбэр миэхэ күүс, кынат, сүбэһит, көмөлөһөөччү буолбут Үҥкүү театрын иһинэн үлэлиир сүрүн администратор Валентина Афанасьевна Яковлева буолар. Кини тугунан да төлөммөт улахан көмөнү оҥордо. Валентина Раиса Яковлевналыын биир сценаҕа, биир кэмҥэ ырыаһытынан үлэлээбитэ. Валентина Афанасьевнаҕа барҕа махталбын биллэрэбин. Кинигэ барыта 13 түһүмэхтэн турар. Бастакы түһүмэххэ төрөппүттэрбит төрүттэрин туһунан сырдата сатаатыбыт. Биһиги 1875 сыллаахха төрөөбүт Семенов Николай Яковлевич эһээбитин ахтан-санаан аастым уонна кини бииргэ төрөөбүт балтын кыыһын кытта күн бүгүн алтыһа сылдьабыт. Олору ахтыыга киллэрдим. Биир саамай үчүгэй түһүмэҕим эдьиийим бастакы кылааска киирбит учуутала мин көрдөһүүбүн ылынан ахтыы суруйан уонна хаартыска биэрбитэ. Кини билигин баар, Бэрдьигэстээххэ олорор, Михеева Татьяна Алексеевна, 85 саастаах, дьиэтин иһигэр лоп бааччы сылдьар. Кинигэ 300 экземплярынан таҕыста. Төрөөбүт дойдубар Солоҕоҥҥо уонна Бэрдьигэстээххэ атыылыыр быһаарылаахпын. Бүгүн мин ис сурэхпиттэн махтанан туран тураммын Валентина Афанасьевнаҕа, театр уус-уран салайааччытыгар Светлана Прокопьевнаҕа, литературнай салаа сэбиэдиссэйигэр Вера Николаевнаҕа кинигэ бэолэхтиибин”.

Михаил Михайлович Егоров – Раиса Яковлевна бииргэ төрөөбүт быраата:

“Бу кинигэ тахсыытыгар балтым Розалия Михайловна сылы быһа сүүрбүт-көппүт кинигэтигэр мин эмиэ ахтыы суруйдум. Эдьиийим кыра эрдэнээҕитин, биир күннээҕи сайылык оҕотун суруйдум. Бу кинигэ тахсарыгар көмөлөспүт спонсордарга махтанабын уонна сааһырдаҕым ахсын эдьиийим ыллаабыт ырыалара олус күндү. Билигин санаатахпына уһулуччу үчүгэй ырыаһыт кэлэн барбыт эбит”.

Презентация кэнниттэн күөх экраҥҥа Раиса Захарова араас сылларга ыллаан-туойан ааспыт видеосҕемкатыттан быһа тардан бэртээхэй фрагменнар көһүннүлэр. Киинэ ааптара журналист Георгий Белоусов. Киинэ кэнниттэн Саха оркестра сүгүн дирижера Николай Петров Раиса Яковлевна оркестр доҕуһуолунан хайдах өрө таһаарылаахтык үлэлээбитн сиһилии ахтан ааста, айар киэһэлэр, гастроллар атын да тэрээһиннэр тустарынан уонна барҕа махтал тылы эдьиийин аатын үйэтитэн кинигэ таһаарбыт Розалия Михайловнаҕа ис сүрэҕиттэн махтанна. Итии, иһирэх тыллары Раиса Яковлевна туһунан биир дойдулааҕа Людмила Егоровна Слепцова эмиэ ахтан-санаан ааста. Раиса Яковлевна чугас дьүөгэтэ Татьяна Иннокентьевна Березина ахтыытыттан:

“Махталбын Розалия Михайловнаҕа тириэрдэбин эдьиийин туһунан бэртээхэй кинигэ таһааран биһиэхэ бэлэх ууммутугар. Ааспыт кинигэ эмиэ 300 экземплярдаах этэ да үс төгүл тахсыбыта. Бу кинигэҕэ биһиги Альбина Афанасьевналыын суруйбут кинигэбитинээҕэр өссө элбэх ахтыылардаах. Ис сүрэхтэн суруллубут ахтыылар. Бу Кулаковскай аатынан дьиэ таһыгар үчүгэй баҕайы сквер баар, онно мин 2013 сыллаахха Раиса Яковлевнаҕа анаан скамейка туруортарбытым. Онон билигин проект суруйа сылдьабын. Ити скверга биһиги кээкэбититтэн туораабыт ырыаһыттарбытын үйэтитэр гына ыам ыйыгар Ырыа күнүгэр ырыа тэрээһиннэрин тэрийэргэ”.

Кинигэ сүрэхтэниитин кэнниттэн Саха Республикатын культуратын туйгуна Наталья Егорова (Горнай) «Төрөөбүт күҥҥүнэн» ырыаны толордо. 2014 сылтан Раиса Яковлевна Захарова аатын үйэтитиигэ анаан Солоҕоҥҥа аһаҕас ырыа күрэҕэ ыытыллыбыта… “Ырыаларым-ымыыларым” бастакы Аһаҕас ырыа күрэҕин Гран-при хаһаайына Иван Данилов (Бүлүү) «Умнуллубат ол кустук» ырыаны толордо. Баяҥҥа Раиса Крылова доҕуһуоллаата. Раиса Яковлевна Захарова аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин культураҕа Общественнай Фондатын чилиэнэ, Горнай улууһун Бэрдьигэстээх нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, улуустааҕы, өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэр лауреата Полина Осипова (Горнай) «Кэрэчээнэ» ырыаны толорон көрөөччү сүргэтин көтөхтө, ытыс тыаһа өргө дылы хабылынна. Аан дойдутааҕы уонна өрөспүүбүлүкэтээҕи фольклорнай күрэхтэр лауреата Екатерина Новикова «Иһит олоҥхо дойдутун оҕото» уонна Иннокентий Птицынныын «Сибэккилэр» ырыалары холкутук, иэйиилээхтик толорон көрөөччүлэр ытыстарын өргө дылы таһыннылар. “Ырыаларым – ымыыларым” бастакы ырыа күрэҕин I-кы степеннээх лауреата, Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет театрын хорун артыыһа Петр Бучугасов «Мин хотугу тиитим», Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа Анастасия Готовцева «Күөгэһэр лабаалар», Раиса Захарова Фондатын стипендиата Вероника Быганова (Хаҥалас) «Кэрэни кэрэхсээ», “Ырыаларым-ымыыларым” үһүс ырыа күрэҕин III-с степеннээх лауреата Михаил Семенов “Сүрэхтэр кэпсэтэр кэмнэрэ”, быйыл үһүс ырыа күрэҕин Гран-при хаһаайына Айыына Харабаева «Ыйдаах түүн» ырыалары көрөөччүлэргэ бэлэхтээтилэр. Концерт түмүгэр сценаҕа концерт бары кыттыылаахтара таҕыстылар. Экраҥҥа Раиса Захарова толорор ырыатын иһиттилэр. Альбина Тарабукина уонна Георгий Белоусов күндү көрөөччүлэргэ бука бары таптыыр, суохтуур ырыаһыппыт Раиса Захарованы ахтар-саныыр киэһэҕэ тиийэн кэлбиттэригэр махталларын биллэрдилэр. Биллэн турар Раиса Захарова саха ырыата сайдыытыгар киллэрбит сүҥкэннээхэй кылаата көмүс буукубаларынан суруллубутун бэлиэтээтилэр. Саха дьонун өйүгэр – санаатыгар кини толорбут ырыалара сөҥөн — иҥэн хаалла диэн эттилэр. “Раиса Захарова саха тапталлаах ырыаһыта” концерт- презентация бүппүтүн кэннэ бары кыттыылаахтар сценаҕа тахсан өйдүү- саныы сылдьар гына уопсай хаартыскаҕа түстүлэр.

     

Если вы увидели интересное событие, присылайте фото и видео на наш
Whatsapp +7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору. Спасибо!
Система Orphus
Наверх