“Дьиэҕэ олор” эрэсиимҥэ үлэ уратыта

              … Айар куттаах дьон бу билигин икки ыйтан ордук кэмҥэ тустаах үлэбит тэтимиттэн чыҥха атын, киһи-үөйбэтэх ахтыбатах кэмигэр дьиэ иһигэр хаайтаран олорон айар-тутар түбүккэ түстүбүт. Бу быстах кэм бука барыбытыгар тэтимнээх, сайдыылаах үйэ саҥа ирдэбиллэригэр эппиэттэһэр ньымалары булан саҥа хайысхалары көрдөөһүҥҥэ, ону күннээҕи олоххо сыыйа киллэрэн табыгастаахтык туһанарга муҥутуур кыах биэрдэ. Ону утарыласпакка сөпкө өйдөөн, ылынан үлэ хаамыыта, олох уйгута тупсарыгар туһулаатахха туһаттан атыны аҕалбатыгар саарбахтаабаппын.

Дьиэ иһэ чуумпура түһэр… Наушник кэтэммин төлөппүөнүм  камератын иннигэр өбүгэм төрүт дорҕоонун илдьэ сылдьар таҥсырбын, кыл кылыһахпын (кыл струнаалаах кырыымпабын) аргыый илиибэр ыламмын абылаҥнаах үлэм саҕаланар… Бу аата, дьиэҕэ олорон Сергей ЗВЕРЕВ-Кыыл Уола аатынан Үҥкүү тыйаатырын муусукааннара бар дьоммутугар саҥа үлэбитин куйаар ситимигэр интернет нөҥүө таһаараары бэлэмнэнэбит. Билиҥҥи кэм үлэҕэ эмиэ ураты сыһыаны, быраабыланы, быһаарыыны ирдиир. Уонча сыллааҕыта тустаах үлэҕин маннык оҥорор табыллыбата, табыллар да буоллаҕына, кэккэ мэһэйдэрдээх, уустук дьыала этэ буоллаҕа.

Бүгүҥҥү күҥҥэ хас биирдиибит дьиэтигэр олорон тюнерынан настройкаланан, метроном холбонон тустаах үнүстүрүмүөнүгэр анаан суруллубут партиятын үөрэтэн, чочуйан баран видеоҕа устар. Ол кэннэ, звукорежиссерга куйаар ситимин нөҥүө ыытар. Кини кэлбит матырыйаалы хас биирдиилэрин анал программа нөҥүө компьютерга холбоон, монтажеры кытта оонньуу олорор мусукааннары хас биирдиилэрин бары биир кэмҥэ, биир сиргэ оонньуу олороллорун курдук таҥан биир видеоматырыйаал оҥорон таһаараллар. Дьэ, маннык боростуойа суох үлэттэн  чаҕыйбакка, бүтүн аан дойду бары муусукааннарын курдук, биһиги эмиэ тустаах үлэбитин тохтоппокко айа-тута, үлэлии-хамсыы сылдьабыт. Саха дьоно тоҕус ыйдаах аам-даам тымныыбыт тыына уҕараан, сандал сааспыт кэннэ ордук быйылгы дьылга күүтүүлээх, көһүтүүлээх самаан сайыммыт барахсан сайа охсон тиийэн кэлбит үөрүүтүн бар дьоммутугар бэлэхтээри “Эдэр саас” диэн үҥкүүнү куйаар ситимигэр оҥорон таһаардыбыт.

Бу үлэҕэ аны муусуката уһуллан бүппүтүн кэнниттэн үҥкүүһүттэр салҕыыллар. Хас биирдии үҥкүүһүккэ репетитор Долаана ФЕДОТОВА видеоҕа уһуллан тахсыахтаах үҥкүү үрдүк таһымнаах буоларыгар анаан сорох хамсаныыны кылгатан, эбэтэр уларытан быһаарар. Үҥкүүһүттэр хас биирдиилэрэ дьиэлэригэр эрчиллэн, сыанаҕа көрөөччү иннигэр үҥкүүлүү сылдьалларын курдук толорон ыыппыт устууларын, муусукааннар устууларын кытта холбоон “Айар Кут” устуудьуйа (салайааччы Егор ИВАНОВ) бэлэм нүөмэри таҥан бар дьон дьүүлүгэр таһаарда. Бу сонун үлэ ситимҥэ тахсыытыгар үҥкүүнү туруорааччы-балетмейстер РФ уонна СР үтүөлээх артыыһа Афанасий СОЛОВЬЕВ туох санааттан бу үҥкүү айыллыбытын кылгастык билиһиннэрдэ. Бу долгутуулаах үлэбитин “Саха” НКиХ  “#дьиэҕэ олор” рубрикатыгар көрдөрүүнү саҕалаан эрэллэр. Үҥкүүбүт тыйаатыра бу “самоизоляция” кэмигэр ыытар айымньылаах үлэтэ хаһыс да төгүлүн бу рубрикаҕа таҕыста. Онон, саха үҥкүүтүн төрүттээччи С. А. Зверев-Кыыл Уола 120 үбүлүөйдээх сылыгар бүтүн тыйаатыр үлэтэ тохтоон хаалбакка тигинэччи ыытылла турар.  

Ол курдук Кыайыы күнүнэн “Дорога на Берлин” үҥкүү, Бүтүн Арассыыйатааҕы “Георгиевская ленточка” акция ыҥырыытыгар кыттааһыммыт, урукку кэмҥэ уһуллубут спектакльларбыт, кэнсиэрдэрбит көһүннүлэр. Дьиэҕэ тууйуллан-хаайтаран олорор кэмҥэ бар дьоммутун үөрдээри, санааларын көтөҕөөрү элбэх араас биэриилэри оҥорор, көрдөрөр телевидениябыт бары үлэһиттэригэр өссө төгүл махталбыт муҥура суох. Төрүт дорҕоон тыаһыгар киһи уоскуйарын, сааһыланарын өйдөөн “Кыл Саха” бөлөх бастакы “Алгыстаах дорҕоон” килиибин муус устар ыйга сүрэхтээбитэ. Төрүт дорҕоон бүгүҥҥү күҥҥэ элбэх саха санаалаах дьоҥҥо күүс буола сылдьарын Тааттаттан Вероника ПОПОВА-Туналы суруга туоһулуур “Бу күннэргэ сарсыардаттан күнү быһа “Кыл Саха” дорҕоонун истэн таҕыстым. Олус да кэрэ, олус да дьикти, умсугутар, угуттуур, эмтиир, арчылыыр, алҕыыр төрүт дорҕоон тыаһа-ууһа!!! Наушникпын кэттим да ас астаан, кинигэ ааҕан, сэрээккэлээн, ойон туран үҥкүүлээн араас барыта оҥоһуллар, ситэр-оһор. Дьиктитэ диэн бу кыл струнаалаах кырыымпа, хомус тыаһын истэн хантан эрэ сап-саҕаттан, былыр-былыргыттан кэлбит ис турук, саха айылҕатын күүһэ уонна хамсаныыта тыллар уонна тиллэн кэлэр, ону тэҥэ бэйэм эмиэ тыллабын”.

Бөлөх сүрүннээччиллэрэ, аркыастыр муусукааннара Анна уонна Афанасий ТОМСКАЙДАР, хомусчут Василена ШАРИНА “Саха” НКиХ “Эрдэһиттэр” биэриитигэр скайп нөҥүө тахсан кыттыыны ыллылар, бэйэлэрин толорууларынан саҥа күнү уруйдаатылар. Өрөспүүбүлүкэбит күнүгэр, Кыайыы күнүгэр култуура министерствотын сүрүннээһининэн “Саха” НКиХ сахабыт сирин тыйаатырдарын артыыстара кыттыылаах улахан кэнсиэртэри оҥордо, онно эмиэ тыйаатырбыт кыттынна.

Интернетка, “YouTube” каналга «Айар Кут» устуудьуйа Кыайыы күнүгэр СР норуотунай, РФ үтүөлээх артыыһа, “Кыайыы ырыаһыта” Александр САМСОНОВ онлайн-кэнсиэрин тэрийэн оҥорбута. Онно “Тыыннаахтар умнубат сыллара”, “Мин мантан сэриигэ барбытым” ырыалары доҕуһуоллаатыбыт. 25 муусукаан, дирижердарбыт Николай ПЕТРОВ уонна Анюта ИВАНОВА салайыыларынан, дьиэбитигэр видеоҕа устан ыыппыт үлэбит түмүгэ уопсай холбонон олус үчүгэй видеолар тахсыбыттара.

Улуу Кыайыы 75 сылыгар анаан “YouTube”, “Instagram”, “Facebook”, “WhatsApp” куйаар ситимнэригэр Дмитрий АРТЕМЬЕВ ааҕыытыгар, Анна уонна Афанасий Томскайдар доҕуһуолларыгар “Сиидэлэммит көлүөнэ – сэрии сылларын оҕолоро!” -диэн Уйбаан Бөтүүнүскэй хоһооно киэҥник тарҕаммыта. Бу эмиэ дистанционнай үлэнэн уратытык оҥоһуллубута. Аркыастыр муусукааннара Г.М. КРИВОШАПКО аатынан Государственнай Филармония хорун, Алдан куораттан концертнай аркыастыр муусукааннарын кытта Бүтүн Россиятааҕы “Окно Победы” акцияҕа кыттан “Кыайыы күнэ” ырыаны толорбуппут.

Бу аҕыйах хонуктааҕыта, Оҕо көмүскэлин күнүнэн РФ уонна СР үтүөлээх артыыһа, СР норуотун артыыһа Дмитрий Артемьев уонна “Кыл Саха” төрүт дорҕоон бөлөҕө “Бэрт Хара” олоҥхоттон быһа тардыыны бэлэмнээн видеоролик сүрэхтээтибит. Артыыстар араас онлайн-күрэхтэргэ кытынныбыт. Ол курдук бу дьылтан саҥа үлэлээн эрэр ырыаһыт Александр КАРМАНОВ “САХА” НКиХ тэрийбит “Ыллаа, ыллаа” бырайыагар ситиһиилээхтик кытта сылдьар.

Кыл кылыһах уонна баян доҕуһуолунан Анастасия ВАРЛАМОВА тылыгар уонна матыыбыгар “Аҕам алааһа” ырыаны толорон бастакы тургутууну ситиһиилээхтик ааста. “Кыл Саха” төрүт дорҕоон бөлөҕө “URAAN” электроннай музыка проегын кытта тутатына эфиргэ оҥорбут композициябыт NewsYkt платформаҕа куоластааһыҥҥа бастаата. Дмитрий Артемьев, Анна уонна Афанасий Томскайдар “Великая Победа” онлайн-күрэс Кылаан-бириис хаһаайыннара буоллулар. Омуктар икки ардыларынааҕы бырайыактарга эмиэ кыттабыт. Казахтары кытта “Кыл Саха” толорбут композицията ситэриллэн кэлэрин күүтэбит. Ыкса үлэбит салҕанар. Күүтүүлээх Ыһыахпыт быйыл онлайн буолар буолбута элбэх киһини хомотто.

Ол эрэн, омукпут инники кэскилин туһугар, бука бары чөл, чэгиэн олохтоох буоларбыт инниттэн, ирдэниллэр тутулу тутуһан, хас биирдиибит бу быстах кэмҥэ сөпкө дьаһанан, орто сиэри тутуһарбыт олус наадалааҕын өйдүөх тустаахпыт.

Мин, артыыс, салайааччы, ол таһынан уһуйааччы буоларым быһыытынан үөрэхтээһин эйгэтигэр куйаар ситимин нөҥүө хайдахтаах курдук билиини иҥэриигэ уустуктар, кэккэ ыарахаттар баалларын тус бэйэбинэн биллим. Ол эрэн, ханнык баҕарар уустук кэмҥэ үчүгэй өрүтү була сатыыр тоҕоостоох. Бу тэттик кэмҥэ интернет нөҥүө үлэлииргэ үөрэнним, араас сонун, туһалаах программалары кытта билистим. Айар үлэбитин сэргээччилэргэ “Прямой эфир” хаста да ыыттым, кинилэргэ анаан “Виртуальный концерт” да оҥорон көрдүм, “ZOOM” ситиминэн музыкальнай оскуолалар оҕолорун кытта көрсүһүүгэ да ыҥырылынным. Бу барыта миэхэ саҥа саҕалааһын. Дьиэҕэ олорон атын артыыстары, үҥкүү бөлөхтөрүн, кинигэ таһаарааччылары кытта уруккубут курдук билсэ, үлэлии сылдьабыт. Николай ВАСИЛЬЕВ тылыгар, Галина ШАХУРДИНА матыыбыгар «Манна тыаҕа биһиэхэ» саҥа ырыа тахсарыгар үлэлэстибит. Дьиэбитигэр кэргэмминээн Афанасийдыын кыл кылыһахха, таҥсырга, баяҥҥа, гитараҕа, хомуска оонньоон анал программаҕа устан Антон Ивановка ыыппыппыт. Ону “Добун” устуудьуйа тупсаран, ситэрэн Саарын толоруутугар саҥа ырыа киэҥ куйаар ситимигэр сүрэхтэннэ. 

Дьаҥ этэҥҥэ ааһан үлэбитигэр таҕыстарбыт эрэ, бу бүгүҥҥү күн быстах көстүүтүгэр олорон мунньуммут саҥа билиибитин-көрүүбүтүн, туһалаах уопуппутун, сатабылбытын элбэхтик туһанарбыт буолуо диэн эрэнэ саныыбын. Бүгүн биһиги инникибит диэки эрэллээхтик көрөбүт. Ким эрэ карантин бириэмэтин тууйуллууну-хаайтарыыны кытта ситимниир. Айар куттаах дьон үлэлээбиппитин курдук үлэлии сылдьабыт. Дьиэҕэ харыстанан олорор кэмҥэ бар дьоммутун бэйэбит муусукабытынан үөрдээри, санааларын көтөҕөөрү бииртэн-биир үлэни оҥоробут, айабыт-тутабыт.

Если вы увидели интересное событие, присылайте фото и видео на наш Whatsapp
+7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору. Спасибо!
Система Orphus
Наверх