Дэбдиргэҕэ «Кэскил» оҕо бэчээтин кыһата ыалдьыттаата

Таатта Дэбдиргэ сэлиэнньэтигэр “Кэскил” оҕо бэчээтин кыһатын күннэрэ ыытылынна. Бу чэрчитинэн оҕо бэчээтин сайыннарыыга киэҥ кэскиллээх кэпсэтиилэр, эдэр кэрэспэдьиэннэр кыттыылаах слет, быыстапка-куонкурус, хаһыакка сурутуу курдук бэлиэ тэрээһиннэр буоллулар.

Манна кыттыыны ыллылар: Семенова Ольга Ивановна – Н.Е.Мординов – Амма Аччыгыйын аатынан “Кэскил” оҕо бэчээтин кыһатын дириэктэрэ; Жиркова Татьяна Ильинична “Оҕо бэчээтин кыһатын” сүрүн редактора; Жиркова Анна Семеновна “Кэскил хаһыат отделын редактора; Иванова Мария “Кэскил” хаһыат отделын шеф редактора.

Сэтинньи 27 күнүгэр “Теремок” уһуйааҥҥа, онтон А.Ф.Бояров аатынан НА Дьиэтигэр нэһилиэнньэни кытта көрсүһүү тэрилиннэ. Сэтинньи 28 күнүгэр Игидэй орто оскуолатыгар улуустааҕы эдэр кэрэспэдьиэннэр слеттара буолла.

Уус-Таатта, ЫКСШ1, Лицей, Игидэй үөрэнээччилэрэ нэһилиэк тэрилтэлэринэн сылдьан баран, хаһыат оҥоруутугар күрэхтэстилэр.

Салайааччылар, учууталлар төгүрүк остуол тула олорон оҕо ааҕыытын хайдах үрдэтэр, информационнай үлэҕэ туох уларыйыылар киирбиттэрин туһунан кэпсэттилэр.

– Үксүбүт билигин информацияны гаджеттартан билэн олоробут. Чэпчэкитик кэлэр информация инструмена буолар. Салгыы хайдах сайдыы буолара сабаҕаланар. Онтон бу кумааҕыга ааҕыыны хаалларыахтаахпыт, оҕолорго болҕомтону ууруоххайыҥ диэн биһиги кыһабыт туруорсар. Государственнай сакаас биһиэхэ “Кэскил” хаһыат – 2800, “Юность Севера” хаһыат- 900, “Чуораанчык” сурунаал- 2800, “Колокольчик” -2900 экземпляр. “Россия почтатынан” тарҕанабыт. Куорат иһигэр “Бэчээт киоскаларынан” уонна эбии тираһынан. Игидэй оскуолатыгар оҥорон аҕалбыппыт курдук хаһыатынан тарҕанабыт, – диир кыһа дириэктэрэ Ольга Ивановна Семенова.

– Кулун тутарга социологическай чинчийии оҥорбуттара. Ол түмүгүнэн дьон хаһыаттан 12% эрэ информацияны ылар уоннааҕылар электроннай средствоҕа көспүт диэн. Республикаҕа 61997 оскуола иннинээҕи саастаах, 143600 оскуола саастаах оҕо баар. Оҕоҕо туһалаах ааҕыыны, литератураны кыайан хааччыйбакка олоробут. Республикабыт Ил Дархана А.С. Николаев 2024 сылга диэри 52000 тиийэ сыал-сорук туруорар. Ол иһин үлэһиттэрбит компетенцияларын, квалификацияларын үрдэтиигэ, аныгы үйэҕэ цифровизацияҕа тэҥҥэ барсар дьону- сэргэни түмүүгэ, мунньууга үлэ күүскэ барар. Хас биирдии оскуолаҕа эдэр кэрэспэдьиэннэр түмсүүлэрэ баар. Аныгы дьон кулгааҕар сымнаҕастык иһилиннин диэн, мультимедийнай журналистика кииннэрин тэрийэммит оҕолорго ааҕыыны тэрийиэхпитин сөп. Урукку кэмҥэ пионерияҕа сигэнэн үлэлээбит хаһыат буолан, пионер саастаах оҕолорго чопчу барар этэ. Онтон билигин 1-11 кылаас оҕолорун хабан 16 балаһанан нэдиэлэҕэ биирдэ тахсабыт. 

1981-1995 сыллардааҕы хаһыаты көрдөххө, ааҕарга судургу, чэпчэки эбит. Оҕо бастаан тугу ааҕарын, онтон тугу ааҕарын билэр уонна бүтэһигэр сынньалаҥҥа, уоскулаҥҥа тиийэр. Онтон билигин оҕо наһаа элбэх информацияны тутар. 16 балаһа тухары элбэх араас информацияны ылар.
1981 с. Н.И. Протопопова “Учуутал муннуга” диэн быыкаайык миэстэни хаһыакка ылан учууталлар үлэлэрин туһунан сырдатар эбит. Үөрэх министерствотын кытта иллэхтэһэн, туруулаһан 1992 сылтан икки хаһыаты таһаарар буолбут. “Учуутал аргыһа” уонна “Учительский вестник”. Бу икки хаһыаттар ИРОИПК салалтатыгар барбыттар уонна үбүлээһиннэрэ суох буолбут. Ол иһин ити боппуруоска кэпсэтиһии буолбута. Ахсынньы ыйтан “Кэскил” хаһыат иһинэн тахсар буолла. Онон “Кэскил” хаһыат анала өссө кэҥээн биэрдэ. Учууталлар үлэлэрин сырдатыы хайаан да наада. Сыыппараҕа “конвертация” диэн тыл баар. Урукку баары саҥалыы тилиннэрии диэн. Хаһыат 83 сыллаах уопута олус баай. Кыра саастаах оҕолорбутугар икки араас сурунаалы таһаарбыт киһи диэн. Биир эрэ сурунаал тутах. Сайдыы баран иһэр. Кыра саастаах оҕолор креативнайдык толкуйдууллар. Киһи үөйбэтэҕин саҥараллар. Техническай компетенцияны орто саастаах оҕолорбутугар ыйабыт.
Саҥа форматынан хаһыат 2020 сылтан тахсыа. 75% цифровой, 25% бумажнай. Медиаоскуола диэн тэрийэн үлэлэтэбит. “Малая академия наук” кытта биир санаанан кыттыһан үлэлиибит. Хаһыат оҕо коммуникабельнай компетенциятын сайыннарар диибит. Ол иһин барыы-кэлии , ырыа-үҥкүү туһунан информация олус элбэх. Оҕо чинчийэр үлэтин хаһыакка таһаарар сорук турар. Билиигэ-көрүүгэ үлэлэһэн хаһыаты интэриэһинэй оҥоруохтаахпыт.
Издательство өттүттэн базовай оскуолалары тэрийэбит. 2020 сылтан граннарга кыттыһан бииргэ үлэлээһин буолуо. Оҕо научнай үлэтигэр гонорар ыларын курдук механизмнары толкуйдаан киллэрэн эрэбит. Бары өттүнэн сайдыылаах оҕо тахсарыгар туох баар үчүгэй тэрилтэлэр кыттыһыахтара. “Малая академия наук”, “Сосновый бор”, Медиацентр бары үлэлэһэбит. Блогердар диэннэр бааллар. Блогер-учууталлар баар буолуохтаахтар. Онон оскуола аайы юнкорпостары тилиннэрии, саҥалыы тыынынан кинилэри үлэлэтиигэ улахан сорук турар. Ол барыта төрөөбүт тылбытын сайыннарыыга, литература, тыл учууталларын уопуттарын атын предмет хайысхаларыгар тарҕатыах тустаахпыт. Эһиги улуускутугар республикаҕа биллэр айар оҕолорго аналлаах “Умсулҕан” лааҕыр баар. О.П. Андросова этэринэн, баазаҕыт да үчүгэй. Чөркөөх оскуолатын, музейын баазатыгар республика араас муннугуттан оҕолор үөрэ- көтө кэлэн бу лааҕырга сылдьан барыахтара. Бүгүн Э.К. Пекарскай аатынан Игидэй орто оскуолатын директорын И.И.Дягилевы кытта кэпсэтиһии буолла. Оскуола юнкоровскай хамсааһыҥҥа урукку сылларга баай уопуттаах оскуола диэммит уонна быйыл ” Точка роста” национальнай бырайыакка киирбиккитинэн, техническэй үөрэхтээһини сэргэ, гуманитарнай үөрэҕи тэҥҥэ сайыннаран кэҥэтэн иһэргитигэр уонна оҕо сайдарын туһугар бииргэ үлэлэһиэхпит диэммит Игидэй орто оскуолатын “Кэскил” оҕо бэчээтин кыһатын апробационнай площадкатын тиһигэр киллэрии туһунан дуогабар түһэристибит. Онон ситимнээх үлэни боруобалаан республика киэҥ эйгэтигэр тахсыы буолар. Бииргэ үлэлииргитигэр улаханнык махтанабын уонна атын оскуолаларга үтүө холобур буолаҥҥыт кэккэбит хаҥаан иһэригэр баҕарабын,“- Ольга Ивановна Семенова этэр.

Бу тэрээһиҥҥэ “Дьиэ кэргэн хаһыата” быыстапка- куонкуруска Лопатиннар дьиэ кэргэн хаһыаттара ( Игидэй), “Өбүгэ үгэһин утума” 1 миэстэ Чупровтар ЫКСШ1, “Умсулҕаннаах ситими сырдатыы”- “Умсулҕан” хаһыат Андросовтар Тааттатааҕы А.Е. Мординов аатынан лицей, ” Баай ис хоһоонноох хаһыат” – “Кэскил” хаһыат ДьяконовтарЫКСШ1 болҕомтону тартылар.

Эссе суруйуутугар:
Уус Таатта орто оскуолатын үөрэнээччитэ Ева Максимова тэҥнээҕин булбата. Салайааччы Кочнева А.С.
Онтон эдэр кэрэспэдьиэннэр хаһыаттарыгар “Ситим” хаһыат ЫКСШ1 элбэх баалы ылан кыайыылааҕынан буолла. Салайааччы Им Г.Ф. Бары кыттааччыларга араас анал ааттар туттарылыннылар.

Сурутууга улууспут баһылыга Соров М.М. уонна Игидэй нэһилиэгин дьаһалтатын үлэһиттэрин көҕүлээһининэн, барыта 83 оҕону хабан, сурутууга спонсордаатылар. Онтон оскуола 6 кылааһын коллектива 100% “Кэскил” хаһыакка суруйтардылар. Лицей учуутала Андросова О.П.кэпсииринэн, 5″а” кылаас үөрэнээччилэрэ барыта 20 оҕо хаһыакка суруйтарбыт.
“Кэскил” оҕо бэчээтин кыһатын кытта кэскиллээх үлэ саҕаланна.

Сиһилии “Таатта” хаһыакка ааҕыҥ.

Если вы увидели интересное событие, присылайте фото и видео на наш Whatsapp
+7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору. Спасибо!
Система Orphus
Наверх