Алгыстаах санаалар: Бэйэни күүһүрдүнүү

Аар Айыы итэҕэлин быһыытынан, итэҕэйээччи күн аайы сарсыарда таҥараҕа үҥүөхтээх. Үҥүүлэр «Аар Айыы итэҕэлэ» диэн кинигэлэргэ сурулла сылдьаллар. Үҥэргэ Айыы ойууна уонна үҥээччилэр тылларын барытын этэн үҥүллэр. Ону таһынан, күн аайы үҥүллэр үҥүү-сүгүрүйүү тыла-өһө, сүбэтэ эмиэ сурулунна. Үҥүүлэр-сүгүрүйүүлэр күн саамай үрдүк (фазатыгар) оройугар турар кэмигэр ыытыллаллар. Киэһэ, түүн үҥүүлэр ыытыллыбаттар.

Үҥэргэр уон икки Аар Айыылары ааттаан туран үҥэҕин.

Аар Айыы итэҕэлэ киһи үс кутун-сүрүн, уйулҕатын бөҕөргөтөр, этин-хаанын күүһүрдэр, өйүн-санаатын үрдэтэр аналлаах. Бу итэҕэл киирдэҕинэ, саха норуота өй-санаа, эт-хаан өттүнэн бөҕөргөөн бэйэтэ харыс үрдээн, тутум кэтирээн, элбэх тэнийэн үөскүүр, төрөлүйэр аналланыаҕа. Саха норуота бэйэтин баһын билинэн, улуу баһылык үөскээн, салайан, улуу бухатыыр торолуйан, Улуу Айыы ойууна сайдан-ситэн, алгыс этэн, Аар Айыыларга үҥэн-сүгүрүйэн, аламай маҥан халлаантан Айыы Сарыала арылыйан кэлэн, Айыым дьоно туругуруохтара. Үрүҥ Күнтэн Үрүҥ Күүс үрүлүйэн кэлэн Күнүм ууһун Дьоно күөмчүлэммэт буолуохтара!

            “Мин киһибин, мин бу Бүппэт Улуу Куйаарга көҥүллүк тыынаары, айаары-тутаары, үрдүккэ-үтүөҕэ тардыһаары, олох олороору, дьоллоох буолаары, үгүс үтүөнү оҥороору, норуоппун өрө тардаары, кэлэр ыччат кэскилин түстээри кэлбитим” — диэн үрдүк өрө көтөҕүллүүлээхтик хас биирдиибит этиэх тустаах.

Аар Айыы итэҕэлэ Эллэй Боотур, Намылҕа Силик, Одуну, Дуоҕа Боотур, Уһун Ойуун, Эргис, Максим Гоголев, Тумус Мэхээлэ – М.Игнатьев Саха сиригэр аҕалбыт, сайыннарбыт, тэниппит итэҕэллэрэ буолар. Ол иһин, бу улуу ытык, элбэх кистэлэҥнэрдээх, үгүс үтүөлээх итэҕэл буолар. Бу олус ыраас, хараҥа, абааһы күүстэрин утары oxcyhap итэҕэл быһыытынан биллэр уонна оннук даҕаны чөлүгэр түһүөн наадалаах.

                                Бэһис Домм! Бэйэни күүһүрдүнүү

 Айыы ойууна:

—  ҮрүҥАар Тойон баһылыктаах
Үөһээ Сырдык Аар Айыылар!
Ороһуоллаах уулаах,
Охтон баранар мастаах,
Уолан бүтэр уулаах,
Орто Туруу Бараан Дойдуга
Олорор дьолбутун
Киһи буолар кэскилбитин,
Урааҥхай буолар оҥоһуубутун
Толорор аналланан
Олох олорорго,
Ону ончу барытын оҥосторго,
Оҕо-уруу төрөтөргө,
Төрүүр оҕону төлкөлүүргэ,
Иитэр сүөһүнү күрүөлүүргэ,
Үтүмэн үгүс үлэни кыайарга,
Өҥүрүк куйааһы туоруурга,
Кырыалаах кыһыны тулуйарга,
Дьолу-соргуну түстүүргэ,
Киэли-бараан дьиэни туттарга,
Ордуу-бараан уйаны оҥосторго,
Оту-маһы буларга,
Күөх быйаҥы баһарга,
Унаар буруону субурутарга,
Иитимньилэри иитэргэ,
Ыччаттары атахтарыгар туруорарга,
Дьиэ-кэргэни аһатарга,
Иитэр сүөһүнү үксэтэргэ,
Бэйэбит чэгиэн буоларбытыгар,
Күүс-уох эбинэргэ
Көмөлөстөххүт буоллун!
Эппитин-хааммытын бөҕөргөтөргө,
Былчыҥмытыгар былчыҥ эбэн,
Күүс эттэрбитин күүһүрдэн,
Эппит хас биирдии утаҕынан,
Уҥуохпут куодатынан
Күүс-сэниэ уктаххыт буоллун!
Аар Тойон амарах хараҕынан көрдө!
Күн Күбэй күүс-уох киллэрдэ!
Одун Хаан толору оҥоһуулаата!
Чыҥыс Хаан бигэ ыйаахтаата!
Дьылҕа Тойон үтүөнү дьылҕалаата!
Дьурантаайы Суруксут Улуу суругу суруйда!
Сүҥ Дьааһын Тойон
Сүдү күүһү биэрдэ!
Улуу Хотой Айыы хотуулаах санаалаата!

Уордаах Күрүө Дьөһөгөй Тойон
Уруйдаата, күүһүртэ!
Ала Мылахсын Хотун
Илгэнэн күндүлээтэ!
Эдьэҥ Иэйэхсит имэҥинэн имнэннэ,
Эйэргээһининэн эркиннээтэ!
Ахтар Айыыһыт аргыстаста,
Амарах санааны укта,
Алыстык үөрдэ,
Арылыччы көрдө!
Домм! Домм! Домм!

Үҥээччилэр бары:
Улуу Таҥараҕа уруй!
Күн Таҥараҕа махтал!
Үҥэр Таҥараҕа үтүө Буоллун эминэ дуу?! 
Ат тарпат алгыһа буоллун!
Соноҕос тарпат соргута буоллун!
Үрүҥ Күн үөрүүтэ буоллун!
Кэнэҕэс даҕаны кэнчээри ыччаттарга
Кэскил кэлэ турдун!
Хойут даҕаны
Үөскүүр ыччаттарга
Үөрүү-көтүү үксүү турдун!
Уруй-тускул! Айхал-мичил! Кэрэ-кэскил!

Если вы увидели интересное событие, присылайте фото и видео на наш Whatsapp
+7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору. Спасибо!
Система Orphus
Наверх