АФИША КАРТА ЯКУТСКА 2GIS Билеты онлайн
ПОГОДА
8
Слегка облачно
КУРС ВАЛЮТ
Курсы валют
Курс ЦБ
$  56.27
 62.92
ЛЕНТА НОВОСТЕЙ
Архив новостей
Сахалыы
9 декабря 2016, 14:21
674

Саҥа кинигэлэр сүрэхтэниилэрэ

Ахсынньы ый 3 күнүгэр Ньурба оройуонун Бордоҥ нэһилиэгэр «Түөлбэ оһуокайын Добун түһүлгэтэ» диэн Бүлүү бөлөх оройуоннарыгар ыытыллыбыт оһуохай күрэҕигэр анаан олохтоох бибилитиэкэ, Степан Васильев аатынан кыраайы үөрэтэр түмэл уонна “Айар киин” норуот айымньытын дьиэтин үлэһиттэрин көмөтүнэн “Бордоҥ нэһилиэгин оһуордаах оһуохайдьыттара” диэн дьоҕус өйдөбүнньүк хомуурунньук таҥыллан, бэчээттэнэн тахсыбытын сурэхтэниитэ буолан ааста. Онон урут биһиги нэһилиэккэ оһуокай сайдарын туһугар эппит-тыыммыт сүүрбэ икки оһуокай тылын этээччи дьоннорбут ааттара биир сиргэ түмүллэн үйэтитилиннилэр. Таһаарааччылар инникитин бу хомуурунньук ис хоһоонун, матырыйаалын өссө да кэҥэтэр баҕа санаалаахтар.

Маалыкайдааҕы кэрэ эйгэ оскуолатыгар норуот айымньытын салаата аһыллыаҕыттан оҕолорго оһуокайы үөрэтии утумнаахтык барар. Онон инникитин да түөлбэбитин ааттатар оһуокайдьыттар тахсыахтара диэн эрэлбит улахан. Кинилэр, кэнчээри ыччаппытыгар бэлэх буолбут дьоҕус кинигэттэн,инники көлүөнэ оһуохайдьыттарын туьунан ааҕан билиэхтэрэ уонна олохторугар холобур туттуохтара да, туһаныахтара да турдаҕа.

Аны РФ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СССР култууратын туйгуна, РФ үөрэҕириитин туйгуна, П.А.Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата, Россия уонна Саха сирин архитектордарын сойууһун чилиэнэ, норуот маастара. Гражданскай доблесть бэлиэ хаһаайына, Таатта улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Ньурбаттан төрүттээх, Маалыкайга үөрэммит АЛЕКСЕЕВ Эрнст Александрович “Талахтан, мастан дьиэ тэрилэ” диэн сабыс-саҥа тахсыбыт кинигэтин сүрэхтэниитэ олус истиҥник ааста. Бу кинигэни «Бичик» кинигэ кыһата бэрт үчүгэйдик таҥан таһаарбыт. Ордук үчүгэйэдиэн кинигэ сүрэхтэниитигэр ааптары кытта таһаарааччылар , саха норуотугар киэҥник биллэр дьоһун дьоммут ЕГОРОВ Август Васильевич, кыһа кылаабынай эрэдээктэрэ ЛУКОВЦЕВ Валерий Николаевич уонна Дьааҥы улууһун Дулҕалаах нэһилиэгин баһылыга СТРУЧКОВ Виктор Павлович кыттыыны ылбыттара буолла. Биһиги баһылыкпыт Наталия Семеновна кинигэ тахсыбытынан бэлиэтээн эҕэрдэ сурук туттарда. Август Васильевич уонна Валерий Николаевич Эрнст Александрович инники үлэлэрин, кинигэлэрин туһунан сырдаттылар. Эрнст Александрович инники алта кинигэни таһааттарбыта. Онно кини саха балаҕанын тутуута- бу норуот олус мындыр тутуутун, кини дириҥбөлөһүөпүйэтин, тымныы дойдуга хайдах сылааһы тутар, киһи олороругар табыгастааҕын, элбэх киһини олордор кыахтаах быһыытын-таһаатын аан бастаан саха норуотугар кэпсээбитэ. Египет пирамидаларын курдук улуу айымньы буоларын дакаастаан дьону итэҕэппитэ. Кини инники кинигэлэригэр итини таһынан саха былыргы тутууларын эт атаҕынан кэрийэн көрөн, атын кинигэлэри, архыыптары хасыһан саха былыргы тутуутун үгэстэрин барытын сырдатан кэлэр көлүөнэлэргэ салгыы сайыннарарга туохха да кэмнэммэт сыаналаах бэлэҕи оҥорбута, оҥоро сылдьар, өссө да сырдатыа турдаҕа. Кини өссө икки кинигэни бэлэмнии сылдьарын туһунан эттэ.Маны таһынан Эрнст Александрович А.Е.Кулаковскай, Суорун Омоллоон көмүс эргиирдэриноҥорбут эмиэ үтүөлээх. Биһиги, сахалар, ити сүдү дьоннорбутмэҥэлэрин оҥоруу эмиэ мээнэ киһи ылыммат, ити дьон курдук таһымнаах эрэ киһи ылсыһар дьыалата. Тыгын башнята умайбытыгар саҥаттан тутууну быһаччы кини салалтатынан оҥорбуттар.
Эрнст Александрович тутуспут тутуулара итинэн эрэ бүппэт. Дьокуускайга Үс хатыҥ ыһыахтыыр сиргэ улахан тутуулара эмиэ кини салалтатынан тутуллубуттар.
Манна таарыччы эттэххэ, биһиги түмэлбит тиэргэнигэр саха балаҕана тутуллуохтаах. Ол бырайыагын Эрнст Александрович оҥорбут. Онон биһиги олохтоох уолаттарбыт балаҕаны бары сатабылларын дьоҕурдарын ууран тутуохтаахтар. Дьэ оччоҕо кэлэр кэнчээри ыччаппыт саха тутуутун үгэстэрин эттэригэр иҥэриниэ, өйдөрүгэр хатыа, сахалыы тыыҥҥа иитиллиэ этилэр.
Кинигэ кыһатын сүрүн дьонноро Август Васильевич уонна Валерий Николаевич бу сүрэхтэниигэ сылдьыылара ордук киэргэттэ. Кинилэр “Бичик”кинигэ кыһата сахалыы кинигэ тахсыытыгар үтүмэн үлэни ыыппыт мааны үлэһит дьоммут. Дэлэҕэ даҕаны, бу кинигэ кыһата Арассыыйа эбэ хотуҥҥа инники күөҥҥэ сылдьыа дуо, Аан дойду таһымыгар тахсыа дуо ? Кинигэттэн ордук барҕа баай суох дии саныыбын. Кини үйэлэри, көлүөнэлэри ситимниирин таһынан, үөрэҕи билиини тарҕатааччы сүрүн баай. Ол иһин элбэх кинигэлээх, суруктаах-бичиктээх норуот өлбөт үйэлэнэр.
Аны Дулҕалаахтан кэлбит баһылык Стручков В.П. эмиэ саха биир бастыҥ ыччата эбит. Бу тыла ууһа, хоһоонньута, ырыаһыта, өссө ырыа матыыбын айара, талаан, дьоҕур барыта мунньуллубут киһитэ буолан биэрдэ. Бэйэтин хоһооннорун ааҕан, ырыаларын гитараҕа доҕуһуоллаан ыллаан дьону олус кэрэхсэттэ. Онон кинигэлэр сүрэхтэниилэрэ олус дириҥ ис хоһоонноохтук, үрдүк таһымнаахтык барда. Бу сүрэхтэниилэри биһиги бибилитиэкэбит үлэьиттэрэ АММОСОВА В.П., НИКОЛАЕВА М.Н. тэрийэн, салайан олус бэркэ ыыттылар. Онтон оҕолорбут барахсаттар НОВГОРОДОВА Т.М. салайар “Сардаҥа саһарҕалара” ансаамбылбыт хомустаан дьиэрэттилэр, сахалыы ырыалары хомус доҕуһуолунан толордулар. Өссө бүтэһигэр Рустам Иванов, 6 кылаас үөрэнээччитэ, хомуска оһуокайы таһаарбытын атыттара үтүктүбүттэрэ истэргэ оруобуна оһуокай курдук.
Эрнст Александрович өссө биир саҥа кинигэтэ таҕыстаҕына сүрэхтии биһиги нэһилиэкпитигэр кэлиэм диэн бигэ тылын эттэ. Ону мустубут дьон олус сэргээн, үөрэн иһиттилэр.
Дьэ ити курдук кинигэлэр сүрэхтэниилэрэ олус дьоһуннук ааста.

Источник: Маалыкайдааҕы иһитиннэрэр киинтэн СОЛОВЬЕВА В.Г.
Если вы стали очевидцем интересного события или происшествия, присылайте фото и видео на Whatsapp +7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору.
Спасибо!
Система Orphus
ТОП НОВОСТИ
ПОСЛЕДНИЕ МАТЕРИАЛЫ