АФИША КАРТА ЯКУТСКА 2GIS Билеты онлайн ГОД ЭКОЛОГИИ
ПОГОДА
-29
Ясно
КУРС ВАЛЮТ
Курс ЦБ
$  66.62
 75.54
18+
ЛЕНТА НОВОСТЕЙ
Архив новостей
Сахалыы
30 июня 2018, 20:06
3109

Академик Борис Попов туhунан ахтыы

Баара буоллар быйыл бэс ыйын 30 кунугэр 80 сааьын туолуох этэ. 1971 сыллаахха  кандидат,1989 с доктор философии буолар. Академик, профессор, член-корреспондент, суруйааччылар союзтарын чилиэнэ, литературнай критик, Саха Республикатын наукатын утуелээх улэЬитэ,  Чурапчы УлууЬун бочуоттаах олохтоо5о ессее да аа5ыахха сеп. Ньукуус о5онньор улахан уола!

Бастаан убайбын балачча сиЬилии ейдеебутум куораттан кутует Романов Василий Ивановичтыын  оччотоо5у 5 миэстэлээх  «газик» массыынанан кэлбиттэрин чуолкай ейдуубун, оччолорго 5-6 бэдик эбитим буолуо Арылах беЬуелэк иЬинээ5и куел чычаас еттугэр киирии  суол кытыытыгар куел со5уруу ата5ар сетуелуу сырыттахпытына кэлбиттэрэ. Сайыны куйаас кун этэ, сууммуттара мыылатын ууга туЬэрбитин умсан ылан биэрэн хайгаммыппын ейдуубун, кини хайдах эрэ оонньуу былаастаах хайгыыр этэ. Кини а5абыт улахан уола, уерэх урдук чыпчаалларын  сыралаах дьулуурунан –дьо5урунан  ылбыт бырааттарын  кыара5ас да буоллар бэйэтигэр олордон, аймахтарын  ейеен субэлээн уерэхтээх- улэЬит  онорсубут убайбыт буолар, кини холобура да бара буолуо син- биир киЬи билэр киЬитэ ситиспитэ чугас дьон подсознаниетыгар инэн бэйэ эмиэ кыайыан сеп ону ааЬан кыайа сатыыр майгыны иитэр. БиЬиги аймахха эЬэлэрбит бииргэ тереебут дьонтон- Федор Семенович  доктор физико-технических, Семен Романович кандидат биологических наук онтон а5абыт быраатын уола Владимир Степанович кандидат медицинских наук онтон эдэр келуенэлэри аахпаппыт элбэхтэрэ бэрт,- итини этэбин обычнай кыаллар суол, ессе ситиЬиллиэхтээх курдук иитиллии, оннук        майгы уескуур онно бастакынан наука аанын арыйбыт убайбыт Борис Николаевич буолар.

БиЬи а5абыт теЬе да ер сылларга (холбоон уон икки сыл ) холкуоска  председателинэн , биригэдьииринэн улэлээбитин иЬин, бэйэтин туЬугар сатабыла суох наар дьон туЬугар улэлээбит коммунист этэ, салайар улэттэн  уурайан пенсия5а тахсыар диэри сылгыьытынан, эмиэ ферма5а от тиэйиитигэр кыстык ферма5а улэлээбитэ хойукка диэри бэйэтэ дьиэтэ суох этэ. Балтым Дуня «Алаастыыр»,- урэх ферматыгар 1964 сыллаахха тереебутэ. Убайбыт Борис, кэргэнин Нина а5атын Ыстапааны маастардатан, бырааттарын кемелеЬуннэрэн беЬуелэккэ дьиэ туппута, ыксалынан 1965 сыл куЬун киирбиппит. Убайым Кеша муоста саайарын онно тоЬо5о таЬааччы буоларбын ейдуубун. Онтон 1966 сыл саас булуус хаспыттара Ньукулай  Демьянов  хойгуонан хаспыта миигин тегурук уол дии-дии кулэрин ейдуубун. Борис биЬи кыра эрдэхпитинэ сайын аайы кэриэтэ кэлэрэ, кэргэттэринээн, кэлбэт сылыгар уола Валераны а5алан хаалларан барара, кэнники улааппытын кэннэ велисопедтаах а5алан хаалларбыта.  Валера миигиттэн 1,5 эрэ сыл кыра эрээри о5о эрдэхпинэ унуохпунан  улахан буолан уонна тыа о5ото улэ5э эриллэн барытын сатыыр –кыайар буолан быдан улахан курдук этим. Борис кэлэн 1972 сыл диэки быЬыыта уЬуннук  оттоспута , ол сайын хас да ыал  буолан: соседтарбыт Силипп Боппуок, Боппуок Уйбаан Афанасьевич, Уйбаныап Миисэ мин А5абынаан сурдээх кехтеехтук баЬаам оту оттообуппут. 1974 сыллаахха сэрии-тыыл ветераннарыгар массыына фондата биэрэллэрэ, оннук а5абытыгар биэрэннэр ону убайбыт ылан уеруутэ урдээбитэ, дьиннээх куорат учуонайын курдук буолан уербутэ. Сир астыы барар этибит, соседтарбытынаан. Кыргыттар массыына5а тиэллэн мин энин курдуктар велисопед эбэтэр миэстэ тиийдэ5инэ мотоциклга олорон. Кустуурун себулуурэ биирдэ уелээннээ5э Уйбаан Кузьминныын кус о5олуу баран баран мотоциклга бырахтаран , баттатан ата5ын турба5а сиэтэн кэлбитин ейдуубун ити 1973 сыл эргин этэ убайбар Коля5а дьонум  суеЬу туттаран мунньунан а5ай  ылбыт сабыс- сана юпитер мотоциклынан барбыттара Коля Ньурба5а ананан хирурдыы сылдьара. Биир сайын дьиибэ оонньуулана сылдьыбыппыт, улаханныын кыралыын олбуор уут-бутэй  куруе урдунэн ким охтубакка теЬе ыраах хаамарыгар курэстэЬии буола сылдьыбыта онно убайым сааЬынан барыбытыттан а5а (миигиттэн 23,5 сыл а5а ) оччолорго 30-32 саастаах учуонай киЬи тэннэ курэхтэЬэн уеруу-кетуу кэпсээн кулсуу бэ5э буолбута. Куобахтыырын, отоннуурун, тэллэйдиирин уопсайынан айыл5аны олус астынар этэ. Куобахха хайаан да биир эмэ табаарыЬын илдьэ кэлэрэ, араас салаа учуонайдара  буолааччылар, кэнники медицина учуонайын а5ала сылдьыбыта. Арыылаахха кэллэ5инэ учууталыгар Николай Герасимовичка хайаан да сылдьара, кэргэнинээн Ниналыын, соро5ор хонон тууннэри кэпсэтэн шахматтаан кэлэрэ уонна кырдьа5ас учуутал аймахпыт Михаил Ксенофонтович Поповка баран эмиэ элбэ5и кэпсэтэр Арыылаах историятын ырытар эбиттэр, миэхэ бэйэтэ кэпсиирэ. Биьиги дьиэ кэргэн эдьиийбиттэн Аннаттан ураты бары шахматтыыр этибит ол убайбыт са5алаан улахаттартан кыраларга бэриллэн истэ5э, Кеша баарыгар бастынмыт Кеша этэ, убайым Борис миэхэ шахмат чаЬыыта, суруйан бэлэхтээн турар хас да дьуккуердээх оонньуу кэнниттэн.  Армия5а сырыттахпына кварталга биирдэ хайаан да суруйара иЬигэр 3-5 солкуобайдаах буолааччы ол саллаат киЬиэхэ баЬаам буолла5а. Дьон аатын ейдуу уерэн диэн субэлиирэ, мин умнан кэбиЬэбин арааЬа ол иЬин этэ сатаабыта буолуо. Экономистка уерэнэ киирдим диэбиппэр Хайыьардыыр, суурэр энин диэн физкультурнайга барыа дии санаабытым, Арыылаахха олорон хата хантан экономист идэтин буллун диэбитэ сэнээрбитэ, быраатым экономистка уерэнэр диэн до5отторугар кэпсиирэ. Намна эдэр сааЬын до5оро Бочкарев Владимир Михайлович  оройуон тыатын хаЬаайыстыбатын управлениятын начальнигар кэпсээн,  дойдубар Арыылаахха отделения управляющайынан улэлээн баран тиийбиппэр М К Аммосов аатынан совхозка кылаабынай экономиЬынан « управляющайдаабыт производство практикалаах экономист наада». –диэн Хатырыкка ыыппыта. Онон убайым улэьит – специалист буолар  олукпун уурсубута. Уол о5о тереебутугэр убайдарым бары кэлэн уолбун бииргэ тереебут орто убайым Кеша аатынан ааттаабыппыт онно улахан убайбыт кэлэн кэргэним дьонунаан чугастык билсэн, себулээн барбыта, миэхэ мэлдьи учугэй ыал о5отугар тубэспиккин диэн кэргэммин хай5ааччы. Намна улэлии сылдьан уол о5олонон син хамнастаах улэ5э сылдьар киьи сиэринэн  харчы мунньунан рынокка  массыына ыла кэргэним суоппар идэлээх убайынаан Гошалыын куоратка  киирдибит. Харчым 2500 солкуобай, талан- талан эргэ Запорожец массыына5а тиийдэ. Докуменын онорторо комиссионнай  магазина уочараттаан турабыт оруобуна биьи уочараппын кэлбитигэр эбиэт диэтилэр били массыыналаах уолбут эбиэтеэ дьиэбитигэр илтэ, биЬи убайбар кэллэхпит, атын сиргэ сылдьыбаппын. Эбиэттии олорон туохха то5о кэллин диэн буолла, мин массыына ыла, убайым хайгыыр сеп буолла5а  кэргэннээх о5олоох улэьит эдэр киьи диэн буолла. Онтон балачча ону-маны атыны кэпсэтэн баран туох массыынаны ылан эрэ5ин диэтэ, мин Запорожец диэн былдьанным пахай да5аны киьи олордо5уна тимирэн тебете эрэ кестер, тыаьа кетер кынатын тыаьын курдук, мин массыынабын МосквиЬы илдьэ бар аккумулятора балконна турар теЬе харчыга ол сэпкин ылаары гыммыккын хааллар диэн буолла, онон бастакыбын убайым  массыыналаан турар. Бырааттарын ( убайдарбын ) олус истинник-иьирэхтик ааттаан кэпсээччи кыра керудьуес кыбытыктаах уонна бэйэтигэр своеобразнай кулуулээх. А5абыт улахан уолугар сылга биирдэ хайаан да сааЬыары нэдиэлэ соро5ор балыыЬаланан арыый уЬаан кэлэрэ, о5онньор тирии (экзема  дииллэрэ ) баастаа5а онтунан эмтэнэрэ, уола хайаан да туох эмэ танас ылан кэтэрдэн, ачыкылаан  энин араастаан хаартыска5а туЬэртэрэн ыытара дьинэр ере кетутэ да сылдьыбатар а5атын олуЬун таптыыра. Убайбыт Борис Николаевич кене суруннээх, илин-кэлин туспэт бэйэтин санаатын туохтан да туттуммакка наадалаа5ынан аахта5ына хана ба5арар этэр этэ ол иьин былаастар себулээбэттэр диирэ. Сымыйаны- албыны олох абааьы керер ылыммат, формальноьы таьынан керер дьин чин билиини сыаналыыр ол эрээри олох баар эйгэтигэр туьалаах наадалаах таьымын сыаналыыр этэ диэх тустаахпын. Студеннары адьас проваллатан сордоон двойкалаабатах эрээри билии  тердун анааран толкуйдааьын дьо5урун уерэтэ- биэрэ сатаабыт буолуохтаах. Куннэ а5ыйах сигаретаны тардар этэ, урук мин табаахсыт бе5е этим кэлэн эбиэттээт ыстанаары гыннахпына табахтыахха диэн балкона кыьынын подьезка табахтаан баран ыытааччы. Хас эмэ сылга биирдэ уерэр- кэпсиир гына кыратык амсайар да этибит. Убайбынаан биЬи чугас истин сыьыаннаах этибит. СоЬуччу суох буолбута наЬаа хомоппута ессее да элбэ5и этиэхтээ5э хаалла5а  дьэ ейге туьэрэр сааспар курэннэ5э. Биьи убайбыт олоххо дьулуурдаах, дьуккуердээх улэьит ейдеех киьи этэ. Дьонно сыЬыана судургу биир тэн, Арыылаахха сааьын тухары рабочай Каженкин Василий Васильевичтыын балыыЬа5а биир кун тереен тахсан ат сыар5атыгар бииргэ кэлбиттэрин бастакы кылааска бииргэ киирбиттэрин ахтыЬар буолаллара, Уйбаан Семенович Кузьминныын уелээннээхтэр, ханнык да кэмигэр Барыыс диэбитинэн киирэн кэлэн соьутааччы диэн кэпсиирэ- дьинэр ити кини боростуойун этэр. Дьонно утуену ба5атыттан киьи киьиэхэ сыьыанын, ыал уонна чел оло5у , киьи олох дьол туьунан ейдебулун уерэтэн- ырытан хаалларда5а. Айымньыны ылыныыны, айымньынан тиэрдиини ырытааччы буолан сытыыр5атан дьуулгэ таЬааран киэн арана сэнээриитин ылыныытын тиэрдистэ5э.

Эрдэ туран аа5ар- суруйар этэ, кини дьиэтэ мэлдьи чуумпу, барыта орун-оннугар бэрээдэк буолааччы. Бастакы таптала-кэргэнэ Нина Степановна елбутун кэннэ кылгастык кэргэн ылан Айаан , Анна ,- диэн о5олордоох. Уол юрист, кыыс журналистика эйгэтигэр улэлиир билсэбит, дьо5урдаах о5олор. Кэнники Розалия Дмитреевналыын олус тапсан, учугэйдик олордулар уоллара Боря а5атын ааттатар киЬи буолуо бэйэтэ ус о5о а5ата, эмиэ юрист.Санаспыт Роза еруу итии чэйдээх ыраас тутулаах утуе майгылаах саха дьахтара убайбытын санаатын хоту керен-буебэйдээн бутэЬик кунугэр дылы иллээхтик олорбуттара, киниэхэ махталбыт мунура суох.

Убайбыт улэтин толору бииргэ улэлээбит коллегата, уерэнээччитэ профессор Галина Попова- Санаайа олус истинник толору махталынан хаЬыатынан (кэнникитэ, Кыым 2018 с. Бэс ыйын 21 кунэ,чэппиэр. 24№22372 ), радио5а, телевидения5а уонна икки кинигэтинэн сырдатта, дьонно- сэргэ5э тиэрдэ сатаата. Бу буолар Учууталга ,салайааччыга, кеннеру а5а табаарыска биир идэлээххэ махтал, кэриэстэбил. Галина Семеновна5а биЬиги аймахтан ис-сурэхтэн махтал ! Бары утуе ейдебуллэрин тиэрдибит табаарыстарыгар, аймахтарыгар махталбын тиэрдэбин.

Убайым Борис Николаевич мин ейдебулбэр куруутун баар биир ча5ылхай холобур буолар. Кини оло5ун- улэтин, майгытын да буоллун сорохтор ситэри хойутуу ейдуехпут, ыччаттарбыт кэнэ5эс да уерэтиэхтэрэ диэн эрэнэбин.

 

Ахтыы  суруйдум бииргэ тереебут быраата Николай Николаевич Попов. Саха Республикатын тыатын хаЬаайыстыбатын утуелээх, суолун хаЬаайыстыбатын бочуоттаах улэЬитэ, Чурапчы улууЬун бочуоттаах олохтоо5о экономическай наука кандидата.

 

 

Бэс ыйын 30 кунэ 2018 сыл. Дьокуускай куорат.

Источник: Николай Николаевич Попов.
Если вы стали очевидцем интересного события или происшествия, присылайте фото и видео на Whatsapp +7 (999) 174-67-82
Если Вы заметили опечатку в тексте, просто выделите этот фрагмент и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редактору.
Спасибо!
Система Orphus
ТОП НОВОСТИ
ПОСЛЕДНИЕ МАТЕРИАЛЫ